De Bijster groeide uit het engagement van de Gasthuiszusters van Antwerpen. Veertig jaar lang hielden ze het Sint-Jozefziekenhuis in Essen open. In 1978 kregen de gebouwen een nieuwe invulling als gezinsvervangend tehuis voor dementerende personen. Vanaf dan is er sprake van De Bijster. Op 12 februari 1996 kwam er een nieuwbouw die de woonkwaliteit aanzienlijk verhoogde. Het gebouw is een ster met vijf punten. In die punten bevinden zich onder meer de leefgroepen.

Leefunits

De indeling en werking met leefunits was in het begin erg baanbrekend en inspirerend voor Vlaanderen. Het ging helemaal in tegen de teneur die op vele plaatsen nog heerste om demente bewoners af te zonderen. Hier leven de 117 voornamelijk oudere en dementerende bewoners zo harmonieus mogelijk samen. Ze verblijven in zes leefgroepen en in het oude ziekenhuis beschikken we nog over twee appartementen waar onze mensen functioneren die onder begeleiding nog zelfstandig kunnen wonen.

Leefgroepen 3 en 4 zijn bedoeld voor bewoners met een matige dementie. Ze kunnen zich steeds minder behelpen, hebben decorumverlies en hun gedrag heeft iets chaotisch. In de leefgroepen 5 en 6 vind je mensen met ernstige dementie. Hun verstandelijke vermogens en communicatiemogelijkheden zijn heel beperkt en niet meer te peilen. Hun leven valt grotendeels samen met primaire behoeften als eten, drinken, warmte en rust.

Johan Van Oers: "In het Latijn betekent dementeren 'het verliezen van de geest', in het Hebreeuws 'afgesneden worden als een tak die wordt gesnoeid'. Deze betekenissen geven goed weer wat er bij dementerenden gebeurt."

Samenleven

"Wie naar hier komt, weet op voorhand dat we opteren om onze bewoners in groep te laten leven. We opteren voor homogene groepen, wat wil zeggen dat in een leefgroep de mensen gelijkaardige woon-, leef- en zorgbehoeften hebben. Eigen aan het dementeren is dat die zorgbehoeften toenemen en dat bewoners op een gegeven moment van groep moeten veranderen. Het welbevinden van de bewoner staat bij zo'n overplaatsing centraal", stelt Van Oers.

In het Latijn betekent dementeren 'het verliezen van de geest', in het Hebreeuws 'afgesneden worden als een tak die wordt gesnoeid'. Deze betekenissen geven goed weer wat er bij dementerenden gebeurt. Ze verliezen langzaam hun geestelijke vermogens waardoor ze vervreemd raken van hun omgeving, van hun familie, van zichzelf. Dementie brengt daarom ook partner, familie en vrienden uit evenwicht.

Schaamte en schuld

Een opname betekent vaak een familielid gedwongen uit handen geven. In vele gevallen gaat hier een lang en pijnlijk groeiproces aan vooraf en blijft al te vaak een gevoel van schaamte en schuld hangen. Ten onrechte. Dementeren en vervreemden gaan hand in hand en vanaf een bepaald punt is thuiszorg geen optie meer. Het kan zelfs onverantwoord zijn om toch nog mensen thuis te willen verzorgen. Dikwijls gaat een crisissituatie een definitieve opname vooraf. Dat kan bijvoorbeeld een valpartij zijn of wegloopgedrag.

"Daarom ook proberen we niet alleen de dementerende, maar ook de familie zo goed mogelijk te begeleiden. We nodigen familie uit deel te nemen aan activiteiten. Er is een familieraad waarin bewoners van alle leefgroepen zijn vertegenwoordigd. Deze raad adviseert ons om de werking van De Bijster nog te verbeteren", besluit Van Oers.

De Bijster
Nollekensstraat 15 - 2910 Essen
www.gvagroup.be
de.bijster@gza.be
tel. 03 667 21 44
fax 03 667 63 53

Erik Vandewalle

De onderkant van de bodem
er is binnen in mijn hoofd
een gaatje waarlangs alles ontsnapt.
ik weet dat het er is,
dat gaatje,
en ik heb het gevoel dat
ik het kan aanwijzen.
het gebeurt dat ik,
bij het slapen gaan
met mijn vingers mijn hoofd afzoek
om het te vinden
en het dicht te stoppen,
als een kurk op een wijnfles.
ik zou opnieuw
iets willen bewaren.

Johan Van Oers