Meer dan alleen 'Marcske' van FC De Kampioenen...

Herman Verbruggen: "Humor helpt je échte problemen te relativeren"

Herman Verbruggen

De populairste voetbalploeg van Vlaanderen gaat in vereffening: in het voorjaar van 2011 verdwijnt FC De Kampioenen definitief van het Eén-scherm. Verschillende generaties groeiden op met de wekelijkse fratsen van DDT, Balthazar Boma, Xavier Waterslaeghers & Co. De personages behoren intussen tot het collectieve geheugen van heel wat Vlamingen. Maar aan alle mooie liedjes komt een einde, mijn gedacht. Ook aan dat van FC De Kampioenen. "Natuurlijk voelt het vreemd aan om afscheid te moeten nemen. Maar wat vooral overheerst, is blijdschap. Blijdschap en dankbaarheid omdat ik het zo lang heb mogen doen", meent acteur Herman Verbruggen, alias Marcske Vertongen.

FC De Kampioenen is met voorsprong de meest succesvolle langlopende serie uit de Vlaamse tv-geschiedenis. De reeks werd voor het eerst uitgezonden in oktober 1990. De Vlaamse sitcom was meteen een schot in de roos, onder meer door de rol van de indertijd immens populaire Jacques Vermeire. Momenteel staat de twintigste en voorlaatste reeks van FC De Kampioenen in de steigers. Die reeks wordt uitgezonden vanaf december 2009. Daarna halen de scenaristen nog één keer alles uit de kast voor seizoen 21.

WIJZERS: De Kampioenen stoppen ermee! Neem je straks met spijt afscheid van 'Marcske'?

HERMAN VERBRUGGEN: "Ergens wel, natuurlijk. Van iets afscheid nemen, is in zekere zin confronterend. Dat voelt altijd vreemd aan. Zeker als je twintig jaar lang intens hebt samengewerkt met toffe collega's. FC De Kampioenen, dat is bijna een familie geworden. Maar afscheid nemen hoort nu eenmaal bij het leven. Wanneer iets eindigt, moet je je daarbij neerleggen."

Familiemoment

"Persoonlijk kan ik de beslissing wel aanvaarden. FC De Kampioenen loopt al twee decennia, met groot succes. Met zo'n sitcom bereik je een bijzonder ruim publiek: zowel kinderen, als de ouders die meekijken. Dat is vrij uniek. Maar het genre is ook gebonden aan wetmatigheden. Aan deze wetten kan en mag je slechts in beperkte mate sleutelen. Jaar na jaar blijven vernieuwen, is erg moeilijk. Het heeft ook geen zin om iets krampachtig in leven te houden. Op een bepaald ogenblik is het verhaal verteld. En dan is het gewoon tijd om te stopen. Dat is helemaal geen reden om triest te zijn. Het gevoel dat dan vooral overheerst, is blijdschap. Ik ben blij en dankbaar dat ik dit al bijna twintig jaar lang heb mogen doen."

WIJZERS: Zelfs de herhalingen lokken meer dan een miljoen kijkers. Wat is het grote geheim van FC De Kampioenen?

HERMAN VERBRUGGEN: "Zoals ik al zei: de reeks spreekt zowel jong als oud aan. FC De Kampioenen op zaterdagavond, dat is telkens een familiemoment. Er zitten heel herkenbare situaties bij voor kinderen, maar net zo goed - bijvoorbeeld - de seksistische woordspelingen van Boma, die de volwassen kijkers dan weer begrijpen. FC De Kampioenen is rechttoe rechtaan. Iedereen begrijpt wat er gebeurt. Er zit ook een zekere gelaagdheid in de karakters: Fernand en DDT die De Kampioenen een hak willen zetten, Boma die wordt afgeschilderd als een vrouwenzot, de onbeholpenheid van Marcske, de nieuwsgierigheid van Carmen, Xavier en zijn dagschotels,... Het is bijna poppenkast. Een vat vol clichés. Maar op het einde van elke aflevering staat alles terug op nul, en is iedereen weer de beste vrienden (lacht)."

WIJZERS: Er was zelfs ook sprake van een film over De Kampioenen, maar die plannen werden afgevoerd. Blijkbaar stonden niet alle acteurs achter het scenario.

HERMAN VERBRUGGEN: "Ja, en terecht. Het scenario was niet overtuigend genoeg. Geloof me, alle acteurs vinden het erg dat de film er niet komt. We keken er allemaal naar uit om samen zo'n bioscoopversie te draaien. Maar dan moet de basis wel goed zijn. Een langspeelfilm is nog iets helemaal anders dan een serie op tv. Als je mensen naar de cinema wil lokken, moet je product er echt staan. En dat kan pas als alle betrokkenen er voor de volle honderd procent in geloven. Als je als acteur het script leest, en denkt: 'wauw, spijtig dat we hier niet morgen al aan kunnen beginnen.' Dat was niet het geval. In FC De Kampioenen moet er veel gelachen worden. Dat vonden we in het scenario onvoldoende terug."

Eergevoel

"Ik zeg niet dat de film commercieel zou floppen in de zalen, maar er is nog altijd zoiets als het eergevoel van een acteur. Je kan een film vanuit verschillende hoeken bekijken. Acteurs beoordelen de kwaliteit van een scenario vanuit hun artistiek oogpunt. We hebben de VRT een grote dienst bewezen door het project gezamenlijk af te blazen."

"Marc Vertongen zit er al vanaf de eerste aflevering bij. Ik heb niet eens auditie moeten doen in Brussel, alles verliep via een telefoongesprek. Blijkbaar klonk mijn Radio Hallo-stemmetje overtuigend genoeg."

WIJZERS: Hoe ben je destijds feitelijk bij FC De Kampioenen betrokken geraakt?

HERMAN VERBRUGGEN: "Marc Vertongen zit er al vanaf de allereerste aflevering bij. Ze hadden iemand nodig die een onhandige, wat wereldvreemde radioreporter kon spelen. Een medewerker van de productieploeg zag mij aan het werk in een theatervoorstelling van Aksident en heeft me gevraagd of ik in een nieuwe sitcom wilde spelen. Ik heb niet eens auditie moeten doen in Brussel, alles verliep via een telefoongesprek. Blijkbaar klonk mijn Radio Hallo-stemmetje overtuigend genoeg, want ik mocht zo beginnen (lacht). In die beginjaren had Marcske Vertongen wel nog een bescheiden bijrol. Na het verdwijnen van Carry Goossens - of beter Oscar Crucke, de vader van Bieke - in 1993, is Marcske meer op de voorgrond getreden."

WIJZERS: Zijn er bepaalde gelijkenissen tussen Herman Verbruggen en de figuur Marc Vertongen?

HERMAN VERBRUGGEN: "Je gaat voor een bepaalde rol altijd eerst bij jezelf op zoek, dus in dat opzicht misschien wel. Als acteur ben je tenslotte het toestel waar de stroom doorstroomt. Maar voor de rest zie ik toch heel weinig raakvlakken. Ik beschouw mezelf toch zeker niet als onhandig, wel integendeel. Ik steek zelfs graag de handen uit de mouwen, als er moet gewerkt of geklust worden. Nee, ik probeer toch een heel eigen interpretatie te geven aan Marc Vertongen."

Podiumbeest

WIJZERS: Toch zal je wellicht voor altijd 'gebrandmerkt' blijven als Marcske Vertongen. Maakt dit het niet lastig om ooit nog een geloofwaardige film- of theaterrol te vinden?

HERMAN VERBRUGGEN: "Moeilijker waarschijnlijk wel. Maar het is mogelijk, dat is al bewezen. Nu moet ik wel toegeven: ik zou ook voorzichtig omspringen met acteurs waar al een zeker stigma op plakt. Eerlijk gezegd zit ik daar ook helemaal niets mee in. Ik mag al twintig jaar in een schitterende reeks meespelen. Wat kan ik nog meer verlangen? Dat ik ook nog eens de wereld aankan? Ik heb absoluut geen reden om te klagen. Veel acteurs zitten tegenwoordig meer thuis dan op de set. Ik heb twee jobs die ik erg graag doe: een bij FC De Kampioenen, en een achter de schermen bij mijn productiehuis Aksident. De ene dag hang ik het podiumbeest uit, de andere dag werk ik voorstelletjes uit aan de pc. Dat zorgt voor de nodige compensatie en afwisseling. Ik heb er ook altijd bewust voor gekozen om beide zaken gescheiden te houden. Ik zou nooit het typetje Marc Vertongen 'gebruiken' om Aksident te promoten. Niet alleen zou dit onethisch zijn, maar ook een bedreiging voor de zaak. Want als het dan gedaan is met De Kampioenen, is het ook gedaan met Aksident."

WIJZERS: Je bent trouwens al langer met Aksident bezig dan met FC De Kampioenen.

HERMAN VERBRUGGEN: "Klopt, Aksident bestaat al sinds 1986. Ik richtte het destijds samen op met Jan Hongenaert, een medestudent van de Antwerpse Mimestudio. In de beginperiode stortten we ons vooral op het maken van fris en absurd straattheater. Onze formule sloeg algauw aan, ook bij bedrijven en festivalprogrammatoren. Vandaag is Aksident een creatief huis dat wordt bewoond door een multidisciplinair team van acteurs, muzikanten en decorbouwer. De voorbije 23 jaar hebben we een heleboel verbazende en hilarische randanimaties bedacht. Met alle bestaande acts die zichzelf meermaals hebben bewezen, kunnen we nu een uitgebreid repertorium aanbieden van korte, mobiele verrassingsacts die altijd op de lachspieren werken. Ze kunnen als rode draad doorheen festiviteiten lopen, of een publiek in opperste stemming brengen net op die momenten dat het in slaap dreigt te vallen."

WIJZERS: FC De Kampioenen, komisch bedrijfstheater,... Je acteerwerk staat duidelijk in het teken van humor. Zijn 'serieuze rollen' niet aan jou besteed?

HERMAN VERBRUGGEN: "Toch wel, maar da's ergens een keuze die je als acteur maakt. Een garagist die al jaren familiewagens verkoopt, zou net zo goed bedrijfscamionetten kunnen verkopen. Het gaat er gewoon om wat je het liefste doet, en wat je het beste kan. Vergis u niet: mensen aan het lachen brengen is zowat het moeilijkste wat er is. Voor een acteur is het veel makkelijker om een dramatische rol te spelen. FC De Kampioenen zouden we ook 'à la Thuis' kunnen naspelen, met alle nodige standaardemoties. Ik ben ervan overtuigd dat heel onze cast dit met verve en op een bijzonder geloofwaardige manier zou neerzetten. Alleen ben je dan niet meer met comedy bezig, natuurlijk."

WIJZERS: "Gevoel voor humor begint bij gevoel voor verdriet", luidt een citaat van Toon Hermans. Ook een mooie van Ernest Claes: "Humor is verdriet dat op zijn kop staat."

HERMAN VERBRUGGEN: "Maar dat is toch zo! Waarom is iets grappig? Omdat er altijd iemand de pineut is. Als je een mop vertelt, is er negen op de tien altijd wel een slachtoffer. Een slapstickklassieker: een man valt over een bananenschil, of loopt tegen een paal. Plezier gegarandeerd voor de omstanders. Maar op zich is dat toch erg? De kans is groot is dat zo iemand een been breekt, of erger. Maar da's typisch voor de mens: we lachen met elkaars miserie. En dat is voor een deel ook mee het succes van FC De Kampioenen."

Zielig persoon

"Kijk naar Boma, eigenlijk is dat toch een potsierlijk en zielig persoon. Of Marcske: heb zo iemand in huis! Al die stereotypes worden nog eens extra uitvergroot. Als kijker ben je dan vooral blij dat je zo niet bent. Humor laat je toe om de échte problemen wat te relativeren. Het zorgt voor een soort ontlading. Een klep die af en toe moet opengaan."

WIJZERS: Humor en verdriet liggen soms dicht bij elkaar. Jullie tweede kindje Billie kwam drie maanden te vroeg ter wereld. Je vrouw Petra De Pauw hield een ontroerend dagboek bij, waarin veel liefde, maar ook een stevige portie humor in terug te vinden is.

HERMAN VERBRUGGEN: "Daarom zijn Petra en ik ook een koppel hé (lacht). Petra is bevallen op 27 weken. Billie woog slechts 920 gram bij haar geboorte. Het heeft lang aan een zijden draadje gehangen, maar Billie is er perfect doorgekomen. Ze is een echt vechtertje, een doorzettertje. In haar boek Mag het iets meer zijn? brengt Petra verslag uit van haar turbulente zwangerschap, en de onzekere periode erna in de afdeling neonatologie. Uiteraard waren er momenten van angst en twijfel, maar vooral ook van hoop. Petra en ik proberen altijd het goede te zien in iets. Je moet de zaken niet erger maken dan ze al zijn. Ik vind dat een gezonde ingesteldheid."

WIJZERS: Tot slot: hoe moet het straks verder na Marcske? Heb je nog specifieke toekomstplannen?

HERMAN VERBRUGGEN: "Tot nader order met Aksident bezig zijn. En als ze me nodig hebben, zullen ze me wel vragen, zeker? Er zal nog wel iets op mijn pad komen. Maar bepaalde dromen najagen, daar ben ik erg voorzichtig in geworden. Als puber had ik één grote droom: de theaterschool van Herman Teirlinck. Daar lag mijn toekomst, zonder enige twijfel, dacht ik toen. Ik ben opgegroeid in Kapellen. Op school, en ook bij de scouts, had ik al het gevoel van: 'tiens, ik geniet ervan om mensen te entertainen.' Ik was 13 jaar, en ik moest én zou bij Studio Teirlinck binnengeraken. Voor mij was dat een uitgemaakte zaak.

IJskoude douche

Soms nam ik de bus naar Antwerpen, gewoon om naar het gebouw van Studio Herman Teirlinck te gaan kijken, met het idee: 'hier gaat het later allemaal gebeuren voor mij'. Maar het heeft niet mogen zijn... Ik raakte niet door het ingangsexamen. Geloof me, op zo'n moment is dat een ijskoude douche. Uiteindelijk heb ik toch mijn eigen weg gemaakt. Achteraf gezien moet ik misschien zeggen: Merci, Studio Teirlinck!"

Tom Van Caelenberge

Medeoprichter Aksident

Herman Verbruggen (46) is medeoprichter en artistiek leider van Aksident, een productiehuis voor (bedrijfs)theater. Het gezelschap verzorgt al bijna een kwarteeuw animaties op maat, met eigenzinnige, vooral visuele, zelfgecreëerde acts. Aksident is meestal de rode draad, de sfeerbrenger en de ijsbrekende factor op evenementen zoals een opendeurdag, een beurs, een productlancering, een personeelsfeest of een seminarie. Aksident bedenkt 'from scratch' de act die perfect bij de situatie past. Die grappig is, de aandacht trekt en vooral: de gewenste boodschap brengt.

Aksident

Karel Geertsstraat 2A
2140 Borgerhout
Tel. en fax 03/235 10 98
info@aksident.be
www.aksident.be