Om een duurzame oplossing te bieden aan de mobiliteit, de verkeersveiligheid en de leefbaarheid in en rond Antwerpen, ontwikkelde de Vlaamse overheid, mee onder impuls van gouverneur Camille Paulus, het Masterplan Mobiliteit Antwerpen. Het ambitieuze en omvangrijke project werd op 15 december 2000 door de Vlaamse regering goedgekeurd.

Karel Vinck "We mogen de verkeersproblemen niet laten escaleren. De toenemende files en verminderde bereikbaarheid van Antwerpen en haar haven leiden tot zware economische verliezen en tasten de leefbaarheid en de verkeersveiligheid aan."

Voor de realisatie van het Masterplan en de coördinatie van de verschillende deelprojecten, riep Vlaanderen de naamloze vennootschap van publiek recht Beheersmaatschappij Antwerpen Mobiel (BAM) in het leven. De BAM, operationeel sinds september 2003, ziet toe op de coördinatie en financiering van het volledige Masterplan.

Niet laten escaleren

"Een moderne stad is een plek waar bewoners vlot kunnen bewegen, een plek waar mobiliteit en leefbaarheid perfect samen gaan. Die mobiliteit en leefbaarheid van morgen vragen vandaag om inspanningen", zegt Karel Vinck (70), nu bijna een jaar voorzitter van de BAM. De topmanager en gewezen bestuurder bij onder meer Bekaert, Umicore en de NMBS hoopt op een snelle voortgang van het hele mobiliteitsdossier.

"We mogen de verkeersproblemen niet verder laten escaleren. De toenemende files en verminderde bereikbaarheid van Antwerpen en haar haven leiden tot zware economische verliezen en tasten de leefbaarheid en de verkeersveiligheid aan. De totaalaanpak van het Masterplan Mobiliteit moet hier een structurele oplossing kunnen bieden voor Antwerpen."

Op verschillende fronten

"Het Masterplan is een uniek project, omdat voor de eerste keer een mobiliteitsprobleem op verschillende fronten wordt aangepakt", gaat Vinck verder. "Het geheel bestaat uit 16 verschillende infrastructuurprojecten, gaande van het rond maken van de Antwerpse ring met een nieuwe tunnel onder de Schelde, een nieuwe ontsluiting voor de haven en het Eilandje (de zogenaamde Oosterweelknoop), een dubbeldeksviaduct over het Straatsburgdok, de aanleg van een nieuwe stedelijke ringweg met twee extra rijstroken in elke richting in de zijbermen van de ring, een verhoging van de bruggen over het Albertkanaal, de renovatie van drie sluizen, bijkomende tramlijnen, de herinrichting van enkele stadsboulevards en diverse bijkomende groen-compenserende maatregelen. Een totaal investeringsbedrag van meer dan 3,7 miljard euro."

Meer dan 10 jaar studiewerk

De voorbereidingen van het Masterplan startten midden jaren '90. Voor geen enkel ander project werden zolang studies uitgevoerd: meer dan tien jaar. Uit de eerste bevindingen bleek al vlug dat het sluiten van de ring rond Antwerpen (R1) essentieel is, maar dat een duurzame en leefbare verkeersoplossing heel wat méér vereist dan alleen nieuwe autowegen.

Karel Vinck "De Antwerpse haven verwerkt jaarlijks zo'n 9 miljoen containers. Dit volume zal nog verdubbelen eens het Deurganckdok op volle capaciteit draait. Als we dan weten dat slechts 4% van alle goederen de haven weer per zeeschip verlaten, is het meteen duidelijk hoe noodzakelijk een substantiële capaciteitsuitbreiding is."

"Zo ontstond het idee om via een beter openbaar vervoer alternatieven aan te bieden voor het verkeer van de randgemeenten naar het hart van de stad. Via gescheiden tram- en busbanen biedt de visie van het Masterplan klokvaste en snelle verbindingen aan voor het lokale verkeer. Bovendien biedt de herinrichting van de Singel, als belangrijke stadsboulevard, ook ruimte voor de zachte weggebruiker", verduidelijkt Vinck.

Containers over water

"Hiernaast zorgt de verhoging en verbreding van alle bruggen over het Albertkanaal in de Antwerpse regio ervoor, dat grotere binnenschepen tot vier lagen containers kunnen meevoeren. Op deze manier verhogen ze hun deel van de trafiek op het water, en ontlasten ze het goederenvervoer via de weg. Voorts voorziet het Masterplan ook in de renovatie van drie sluizen: de Van Cauwelaertsluis, de Royerssluis en de Kattendijksluis. Enkel door in te zetten op al deze modi kan een duurzame oplossing gevonden worden voor de mobiliteits- en leefbaarheidsproblemen van de metropool."

Motor van de Vlaamse economie

Antwerpen is de motor van de Vlaamse economie. Alleen al daarom is het Masterplan van levensbelang voor de hele regio, meent Vinck. "De haven staat direct en indirect garant voor meer dan 140.000 jobs. Een aanzienlijk percentage van ons bruto binnenlands product (BBP) wordt rechtstreeks door de haven gegenereerd. De Antwerpse haven is bij uitstek een containerhaven. Jaarlijks verwerkt ze zo'n 9 miljoen containers. Dit volume zal nog bijna verdubbelen eens het Deurganckdok op volle capaciteit draait. Als we dan weten dat slechts 4% van alle ingevoerde goederen de haven opnieuw per zeeschip verlaten, is het meteen duidelijk hoe noodzakelijk een substantiële capaciteitsuitbreiding is. Zowel inzake vervoer over de weg, als inzake vervoer per binnenschip. Al deze inspanningen hebben ook meteen een rechtstreekse impact op de leefbaarheid van deze regio. Dat is net de essentie van het Masterplan."

Startschot is gegeven

De Vlaamse regering heeft BAM intussen de opdracht gegeven om de bouwaanvraag voor de Oosterweelverbinding in te dienen. "Een cruciale stap", zegt Vinck. "Het is nu aan de volgende Vlaamse regering om de finale beslissing te nemen. BAM staat klaar om dit unieke project te realiseren in vier jaar. Met een bouwvergunning op zak kunnen de werken in het voorjaar van 2011 starten. Begin 2015 kan dit broodnodige project een feit zijn. Het maakt Antwerpen opnieuw mobiel, verkeersveilig en leefbaar, en bouwt tegelijk mee aan onze economische draagkracht in Vlaanderen en Europa", besluit BAM-voorzitter Karel Vinck.

Tom Van Caelenberge