Net voor Dirk Van Mechelen minister werd, startte hij het magazine Wijzer(s) op. Daarvoor was hij, naast schepen en volksvertegenwoordiger, afgevaardigd bestuurder van de Regionale Persgroep Antwerpen, dat toen het lokale weekblad De (Nieuwe) Week op de markt bracht. Het weekblad bestaat niet meer, maar het magazine wel.

WIJZERS: Wie aan het departement begroting en financiën denkt, verwacht op de ministerstoel iemand met een economische opleiding. U bent historicus. Valt dat te rijmen met die ministerposten?

DIRK VAN MECHELEN: "Wie geschiedenis enkel bekijkt als het kennen van losse data en feiten, zou tot het besluit kunnen komen dat een begrotingsminister geen historicus kan zijn. Maar geschiedenis is veel meer dan data en feiten. Een historicus leert analytisch denken, leert een probleem benaderen langs diverse wegen. Een historicus denkt creatief. Het bedrijf EDS had in de jaren negentig dringend behoefte aan nieuwe analist-informatici. Om die vacatures in te vullen deden ze een beroep op historici. Na een blitzopleiding in het Amerikaanse Silicon Valley waren ze klaar voor de nieuwe job. Het is geen toeval dat EDS op zoek ging naar historici. Een historicus op het departement begroting is dus zeker niet zo vreemd."

WIJZERS: Welke rol speelde en speelt Jacky Buchmann in uw carrière? Is hij uw politieke en geestelijke vader?

DIRK VAN MECHELEN: "Jacky is nog altijd een vriend en een vertrouwensman. We hebben nog geregeld contact en dat is goed. Als je minister bent, krijg je heel vaak gelijk van veel mensen. Niet iedereen durft je kritiek te geven. Jacky doet dat wel en dat is goed, want hij loopt zowat als een rode draad door mijn carrière. Ik belandde op zijn bedrijf als pas afgestudeerde zonder job. Na een scoutsfuif vroeg ik aan één van zijn kadermensen of die geen werk voor me had. "Wel als klerk-stagiair, niet als historicus", kreeg ik te horen. Het klikte meteen met Jacky Buchmann, ook op menselijk vlak, en ik werd ingeschakeld voor de aankoop van zijn verkiezingsmateriaal."

Dirk Van Mechelen: "In de Antwerpse regio hebben we een nieuwe investeringsdynamiek in gang gezet: het Museum Aan de Stroom, het nieuwe justitiepaleis, de ondertunneling van het Centraal Station,... En nu nog het nieuwe voetbalstadion bouwen!"

Schuldenvrij

"Nadien ging het allemaal bijzonder snel. In plaats van - zoals voorzien - als klerk achter de schermen te werken, werd me gevraagd om mee te doen aan de gemeenteraadsverkiezingen. In '82 wonnen we in Kapellen die verkiezingen. Jacky werd burgemeester en later minister in de eerste Vlaamse regering onder Gaston Geens. Op vraag van Jacky werd ik zijn privésecretaris op het kabinet van Huisvesting. Het verblijf in Brussel werd met een nieuwe ambtstermijn verlengd in 1985 en ik werd benoemd tot adviseur, privé- en kabinetssecretaris van minister Jacky Buchmann."

WIJZERS: Minister ben je niet voor jezelf, wel voor de gemeenschap. Wat zijn volgens u uw drie meest belangrijke verwezenlijkingen?

DIRK VAN MECHELEN: "In de eerste plaats ben ik heel tevreden dat Vlaanderen nu schuldenvrij is. De 6,6 miljard overheidsschuld uit het verleden is de voorbije tien jaar weggewerkt. Dit is belangrijk want op dit schuldenvrij fundament kan worden verder gebouwd. Op gebied van ruimtelijke ordening is er eindelijk rechtszekerheid. De jaren dat mensen uit hun huizen werden verdreven omwille van problemen met ruimtelijke ordening zijn voorbij. De bulldozers rijden geen huizen meer plat. Huizen platleggen raakt mensen tot in hun ziel en voedt de antipolitiek. Gelukkig is er nu een transparant beleid in verband met zonevreemde huizen, gebouwen en ondernemingen. Ook de verjaringsregels liggen nu vast en bieden de mensen definitieve rechtszekerheid."

Nieuwe dynamiek

"Er ontstond het voorbije decennium ook een investeringsdynamiek in de ruime Antwerpse regio. Hierbij reken ik ook Mechelen, Turnhout en Lier. Die investeringsdynamiek laat zich onder meer zien in de renovatie van de Antwerpse Ring, het Museum Aan de Stroom, het nieuwe justitiepaleis, de ondertunneling van het Centraal Station,... En nu nog het nieuwe voetbalstadion bouwen. Kortom, in Antwerpen hebben we een hele nieuwe dynamiek in gang gezet."

De voorbije tien jaar hebt u al heel wat werk geleverd. Wat moet er nog gebeuren in de toekomst?

DIRK VAN MECHELEN: "De grootste uitdaging op korte termijn is Vlaanderen door de crisis loodsen en in een beschutte haven krijgen. We moeten er ook voor zorgen dat we geen Vlaanderen creëren met twee snelheden. Er mogen geen verliezers en winnaars zijn. Ik heb ook de ambitie om Vlaanderen in de top-5 van de Europese regio's te krijgen, maar dat is alleen mogelijk wanneer alle participanten meewerken."

Mobiliteitsprobleem

"Het grootste probleem dat op ons afkomt en ons bedreigt in onze welvaart en welzijn, is het mobiliteitsprobleem. Als je dagelijks uren in de file staat, tast dat je levenskwaliteit aan. Dat probleem oplossen is fundamenteel, ook vanuit economisch standpunt. Files kosten pakken geld. Een oplossing bestaat in het uitwerken van een perfect evenwicht tussen de verschillende vervoersmodi. Alleen investeren in beton is naïef. Ook verkeersveiligheid, een optimaal openbaar vervoer dat op mekaar inspeelt, het gebruik maken van de waterwegen... alle mobiliteitselementen moeten worden aangesproken. Het Masterplan Antwerpen is een goed voorbeeld van hoe het kan."

Dirk Van Mechelen: "Ik wist waaraan ik begon, maar de snelheid en de omvang van de job is groter geworden. Minister zijn betekent levenslang studeren in het kwadraat. Nooit zat ik langer achter dossiers dan tijdens mijn ministeropdracht."

WIJZERS: Het ministerambt weegt. Wat hebt u de voorbije tien jaar als het meest belastend ervaren?

DIRK VAN MECHELEN: "Ik wist waaraan ik begon. Jarenlang draaide ik mee op het kabinet van minister Buchmann. Lange werkdagen, de nooit aflatende stress, de nachtvergaderingen,... het was niet nieuw voor mij. Wel is het zo dat de snelheid en de omvang van de job veel groter is geworden. Je moet fysiek en mentaal heel sterk staan en bereid zijn stevig te studeren. Minister zijn betekent levenslang studeren in het kwadraat. Nooit zat ik langer achter dossiers dan tijdens mijn ministeropdracht.

Het is van het grootste belang te kunnen terugvallen op een solide gezinssituatie. Als het gezin niet volgt, kan je deze job niet volhouden. Vergeet niet dat ik 's morgens rond halfzeven vertrek en als het een beetje meezit tussen elf en middernacht thuis kom."

Afkicken op reis

"Investeren in je gezin, in sport of vrije tijd zit er niet echt in. Als je dan toch op vakantie kan gaan, is het eerst afkicken geblazen. Je moet dat helse werktempo echt ontwennen. De eerste vakantiedagen sta je als het ware te bibberen op je benen. Dan denk ik aan de woorden van wijlen mijn vader. Die zei dat ontspannen gelijk staat met je inspannen op een ander gebied. De eerste vakantiedagen ga ik markten of sta ik in de keuken. Dan pas kan ik ontspannen met iets minder moeilijke lectuur. De Aspes van deze wereld, de Millenniumtrilogie van de Zweed Stieg Larsson."

WIJZERS: U was ook minister van media. Toch verschijnt u bijna nooit op het scherm. Is dat een bewuste keuze of wordt u niet gevraagd?

DIRK VAN MECHELEN: "Ik word niet betaald om mee te spelen in een quiz of een spelprogramma. De kiezer stemt niet voor mij opdat ik een BV zou worden. Als minister van media is het niet zo moeilijk om geregeld met je hoofd op de buis te komen. Toen ik mediaminister werd, heb ik onmiddellijk de lijn getrokken dat ik nooit zou meedoen met quizzen of spelprogramma's. Wel wil ik meewerken aan informatieve en duidingprogramma's."

WIJZERS: Pers en politiek hebben elkaar nodig. Hoe ziet u de spanningslijn tussen die twee?

DIRK VAN MECHELEN: "Als je een ministerpost bekleedt, weet je dat het een publieke job is. Mensen hebben recht om geïnformeerd te worden en de pers is hierbij van groot belang. Voor mij is het belangrijk om de ministerfunctie en de privé-persoon strikt gescheiden te houden. Ik denk aan het verhaal van Ikaros die met zijn wassen vleugels te dicht bij de zon kwam. De was smolt en hij stortte neer. Ik heb van Jacky geleerd dat je niet voor alles en nog wat naar de pers moet lopen en daar alles moet openbaren over je privé en publiek leven. Dat is aardig wanneer het gaat over het goede nieuws, maar dat kan je ook zuur opbreken in het andere geval. Daarom wil ik het ministerambt en mijn privé-leven strikt gescheiden houden."

Dirk Van Mechelen: "Ik word niet betaald om mee te spelen in een tv-quiz of een spelprogramma. Ik heb van Jacky Buchmann ook geleerd dat je niet voor alles en nog wat naar de pers moet lopen. Dat is aardig wanneer het gaat over het goede nieuws, maar dat kan je ook zuur opbreken in het andere geval."

WIJZERS: Tien jaar lang Vlaams minister. Hebt u plannen om de overstap naar het federale niveau te maken?

DIRK VAN MECHELEN: "Ik kies resoluut voor Vlaanderen, alhoewel ik in de jaren tachtig en negentig de federale politiek van nabij volgde als kabinetsmedewerker van Jacky en sedert 1987 als volksvertegenwoordiger. Toch ben ik er hoe langer hoe meer van overtuigd dat het politieke zwaartepunt in dit land steeds meer verschuift naar de regio's. Vlaanderen gaat inhoudelijk aan belang toenemen. Op federaal vlak zit je met grote begrotingstekorten. De kostprijs van de ambtenaren, hun pensioen betalen... Dat zijn te veel zorgen voor het federale niveau.

Om die federale financiële problemen op te lossen, is een verdere staatshervorming meer dan ooit nodig. Maar je kan van Vlaanderen niet verwachten dat ze de financiële federale problemen helpt oplossen door een blanco cheque te ondertekenen. Ondertussen levert de Vlaamse regering binnen haar bevoegdheden puik werk."

WIJZERS: Niemand blijft zijn leven lang minister. Eens komt ook voor u een overstap naar het gewone leven. Wat na de politiek?

DIRK VAN MECHELEN: "Als ik morgen geen minister meer ben, blijf ik toch nog volksvertegenwoordiger en burgemeester van Kapellen. Een overstap naar de privésector sluit ik niet uit. Ook nieuwe politieke uitdagingen zijn misschien mogelijk. Op dit moment heb ik mijn leeftijd mee. Anders zit het met collega's die erg jong al politieke verantwoordelijkheid dragen. Zij moeten oppassen dat ze niet te vlug opgebrand raken. Je op middelbare leeftijd moeten heroriënteren naar een job buiten de politiek, is veel moeilijker."

Tien jaar Wijzers: een inspanning of ontspanning?

DIRK VAN MECHELEN: "Ik heb me altijd aangetrokken gevoeld tot de media, en heb altijd ook zelf graag geschreven. De periode van De Nieuwe Week was een prachtige tijd. Als afgevaardigd bestuurder van de Regionale Persgroep Antwerpen geloofde ik rotsvast in het bestaan van een regionaal weekblad. Jammer genoeg voor de krant werd ik op dat moment minister, en kon ik geen tijd meer investeren in de RPA. Toch blijf ik ervan overtuigd dat we van dat medium verder een succesnummer hadden kunnen maken. Het rechtstreekse gevolg van De Nieuwe Week was wel dat ik nadacht over een complementaire uitgave. Ik droomde van een soort regionale Knack met ruimte voor het brede maatschappelijke. Zo ontstond het magazine Wijzers. De naam kwam er na een lange vergadering. Pas bij het napraten aan de toog kwam ik spontaan op het idee van Wijzers. Een blad dat de weg wil wijzen op veel maatschappelijke terreinen en een forum biedt aan jonge ondernemers."

Jongensdroom

"Wijzers lezen is geen tijdverlies. Het magazine wil duiden wat op ons afkomt. Hoewel het maar om de drie maanden verschijnt, kan Wijzers ook nieuws brengen. Een mooi voorbeeld is de ondertunneling van het Centraal Station. Toen ik in het begin van de werkzaamheden de werven incognito bezocht, vernam ik dat er nog geen Antwerpse schepenen waren komen kijken. Wijzers bracht toen mee als eerste een groot artikel over deze gigantische bouwplaats. Alle schepenen er nadien naar toe... Ondertussen is ons Antwerps centraal station uitgroepen tot het mooiste in Europa en het vierde mooiste in de wereld.

Wijzers is nu aan zijn elfde jaargang bezig en is een gezond, zelfbedruipend blad. Misschien kunnen we ooit onze jongensdroom waarmaken om er een maandblad van te maken."

Erik Vandewalle