In Amsterdam had Jan-Frans Loos de fraaie dierentuin Artis gezien. Iets dergelijks wilde hij ook in zijn eigen stad. Sinds enkele jaren is de Antwerpse Zoo opnieuw de belangrijkste toeristische attractie die Vlaanderen rijk is. Jaarlijks bezoeken meer dan 1 miljoen toeristen de Zoo. Dit jaar mikt men op 1,5 miljoen. De andere dierentuin die onder de vleugels van de Koninklijke Maatschappij voor Dierkunde ressorteert, is Planckendael in Mechelen. Ook die zit in de lift: op 5 jaar tijd is het bezoekersaantal daar verdubbeld naar net geen één miljoen bezoekers. Sinds kort beheert de KMDA ook het Serpentarium in Blankenberge. Tel daar de Koningin Elisabethzaal bij en we komen op ruim 3 miljoen bezoekers per jaar voor de KMDA. Geen wonder dan ook dat de maatschappij uitgegroeid is tot een heuse onderneming die ongeveer 400 mensen voltijds tewerkstelt.

Volgend jaar neemt Rudy Van Eysendeyk, die de laatste negen jaar als directeur aan het roer stond, afscheid van de Zoo. Een prima gelegenheid om een gesprek te hebben over het verleden, maar meer nog over de toekomst van de Zoo.

Wijzers: Wat ziet u als uw belangrijkste verwezenlijking voor de Zoo?

Rudy Van Eysendeyk: "Toen ik hier begon stond de Zoo er niet zo goed voor. Er was een tijdlang weinig of niet geïnvesteerd, de concurrentie met de pretparken was desastreus voor de inkomsten, kortom: de Zoo lag op apegapen. Ik ben erin geslaagd de Zoo opnieuw een toekomst te geven, dank zij de goede samenwerking met de Vlaamse regering. Ik ben begonnen de running costs terug te dringen. Dat heeft er aanvankelijk toe geleid dat er op personeel bespaard moest worden, dat we op een professionelere manier onze aankopen organiseerden,... Kortom, ik ben de Zoo gaan leiden als een echt bedrijf."

Win-winsituatie

"Vanuit dat perspectief heb ik ook gestreefd naar een beheersovereenkomst met de Vlaamse Regering. Niet zozeer om meer centen te krijgen, maar vooral om meer duidelijkheid te verkrijgen en gunstiger modaliteiten te bekomen. Ik heb de regering ervan kunnen overtuigen dat het een win-winsituatie opleverde. En blijkbaar is de regering overtuigd, want de eerste overeenkomst die liep van 2001 tot 2007 is zonder grote moeilijkheden omgezet in een tweede die zal aflopen in 2012. Meer centen zijn natuurlijk altijd welkom. In het totaal worden we voor zowat 10% betoelaagd. De Keulense dierentuin bijvoorbeeld kan rekenen op een subsidie van ongeveer 30%. Maar klagen doen we zeker niet. Ik sta nog altijd achter de overeenkomst die we gesloten hebben."

Wijzers: Binnenkort neemt u afscheid van de Zoo, maar zo te zien heeft u toch nog heel wat plannen in de lade liggen.

Rudy Van Eysendeyk "Met de aankoop van 31 woningen, wordt de oppervlakte van de Zoo uitgebreid met 1,5 hectare. Omdat we op verschillende niveaus gaan werken, gaat de ruimte voor dieren en bezoekers toenemen met ongeveer 25 procent."

Rudy Van Eysendeyk: "Inderdaad. We zijn er eindelijk in geslaagd om 31 huizen aan te kopen langs de Ommeganckstraat. Eind juni, als de laatste bewoonster vertrokken zal zijn, wordt ook die woning gesloopt en kunnen we beginnen aan onze uitbreidingsplannen. De oppervlake van de Zoo wordt uitgebreid met 1,5 hectare, maar omdat we op verschillende niveaus gaan werken, parallel aan de bestaande berg waarop de kamelen, de ezels en de yaks hun onderkomen gevonden hebben, gaat de ruimte voor dieren en bezoekers toenemen met ongeveer 25 procent."

"Op die manier gaan we de dieren die in de Zoo verblijven eindelijk de ruimte kunnen geven die ze verdienen. We gaan het aantal diersoorten niet uitbreiden of niet inperken, maar de beschikbare ruimte beter gebruiken."

"Als dat rond is, zal de Zoo op een goede 10 jaar tijd helemaal vernieuwd zijn. Minister Van Mechelen heeft me wel eens lachend verweten dat ik al het geld dat hij me toestopte onder de grond stopte en in se heeft hij gelijk.

De hele Zoo is een geklasseerd monument. Het aquariumgebouw bijvoorbeeld is het oudste Belgische gebouw dat volledig uitgevoerd is in gewapend beton. De jongste jaren begonnen die betonnen constructies structurele problemen te vertonen. We hebben die op een unieke manier gerestaureerd: alle dragende elementen zijn omwikkeld met Kevlar, zodat de constructie, zelfs al zou het beton allemaal wegrotten, blijft steunen op die Kevlar. En dat het stevig is mag blijken: we hebben ondertussen de aquaria qua omvang bijna driemaal zo groot gemaakt. En stilaan kan je aan de oppervlakte beginnen zien waar het Vlaamse belastinggeld voor besteed wordt. Ook in Planckendael blijven we investeren, denk maar aan het volledig vernieuwde giraffenverblijf. Momenteel hebben we voor de volgende 10 jaar projecten op stapel staan met een begrote totaalkost van 35 tot 40 miljoen euro, dus 4 miljoen euro per jaar. Ons jaarlijks budget is zowat 10 miljoen, dus we gaan voortdurend waakzaam en gericht tewerk moeten blijven gaan."

Rudy Van Eysendeyk "De tijd van ijsberende leeuwen ligt achter ons. De Zoo heeft een grote wetenschappelijke functie bijgekregen. Dierentuinen werken wereldwijd samen aan de biodiversiteit, onder meer via kweekprogramma's."

Wijzers: Niet alleen het uitzicht van de Zoo wijzigt, maar ook haar taken, of niet?

Rud y Van Eysende yk: "Inderdaad. Hoewel: zo erg is het uitzicht van de Zoo ook niet gewijzigd. De Antwerpse Zoo is wereldwijd de bestbewaarde 19de eeuwse dierentuin, maar naar de geest is er inderdaad veel veranderd. We sluiten onze dieren steeds minder op in kooien en we proberen telkens opnieuw een omgeving te creëren waarin dieren zich thuis voelen, en waarin ze op een zo natuurlijk mogelijke manier kunnen leven. De tijd van de ijsberende leeuwen ligt achter ons. De Zoo heeft een grote educatieve waarde, maar daarnaast hebben we er in de laatste jaren ook een grote wetenschappelijke functie bijgekregen. Op dit moment verdwijnen diersoorten aan een angstwekkend tempo. Dierentuinen werken wereldwijd samen aan de biodiversiteit, onder meer via kweekprogramma's. De Wereld Zoo Organisatie is er trouwens gekomen, mede op initiatief van mijn voorganger Walter Van den Berg. Heel specifiek voor Antwerpen is ook het tuinaspect. Ik ben er vast van overtuigd dat veel van onze abonnees niet alleen voor de dieren, maar ook voor de tuin zelf bijna dagelijks even op bezoek komen. De dierentuin is en blijft een oase van rust in de stad, hoeveel bezoekers er ook rondwandelen.

City Pass

Planckendael heeft vanzelfsprekend nog meer mogelijkheden om massa's mensen te ontvangen, maar spijtig genoeg vind ik bij De Lijn te weinig gehoor. Tijdens de week rijdt er een vaste busverbinding van Mechelen naar Leuven en terug. Die passeert aan Planckendael elke 20 minuten. In het weekend, als de mensen naar Planckendael komen, rijdt er een bus om de 2 uren. Begrijpe wie het kan. Wanneer komt er een echte City Pass en gaat het openbaar vervoer ook interesse hebben voor de toerist die in Antwerpen toekomt en die niet weet dat de Zoo zich vlak bij het Astridplein bevindt en dat hij dus de halte Astrid moet nemen?"

Ludo Joosen

Mannen maken plannen

Als manager houdt Rudy Van Eysendeyk graag beide voeten op de grond, maar dat neemt niet weg dat hij een passie heeft voor het vliegen. "Ooit heb ik er nog aan gedacht een luchtvaartbedrijf te starten. Maar toen de opportuniteit zich voordeed, had ik stilaan een mooie positie verworven en droeg ik de verantwoordelijkheid voor een gezin. Tussen droom en daad, nietwaar? Misschien dat ik het vliegen nog wel opnieuw opneem, maar enkel als hobby." Het feit dat hij binnenkort met pre-pensioen gaat, betekent immers niet dat hij nieuwe uitdagingen uit de weg wil gaan. Integendeel. "Reculer pour mieux sauter," klinkt het heel strijdvaardig.

Professioneel congrescentrum voor Antwerpen

De Zoo beheert ook de Koningin Elisabethzaal en de gebouwen waar het Diamantmuseum in ondergebracht is. Ook daarvoor koestert men grootse plannen. Enkele panden langs het Astridplein en de Carnotstraat zijn verworven. Daar gaat, met de steun van de Stad Antwerpen en de Vlaamse overheid, geïntegreerd in de huidige gebouwen, een heus congrescentrum verrijzen, harmonieus ingeplant in het hart van de stad.

Tegelijkertijd wordt ook de Koningin Elisabethzaal grondig aangepakt. De zaal heeft een beetje last van de jaren en een verjongingsbeurt zal ertoe bijdragen dat ze in alle grandeur kan herrijzen. Eindelijk zal de Filharmonie er een eersteklas vaste stek vinden en wordt de Antwerpse verankering van dit prestigieuze orkest een feit.

Ook voor de tuin heeft dit gevolgen. De inkom wordt enkele meters achteruit geschoven, zodat rond de kiosk een semi-publieke ruimte ontstaat, die mede benut zal worden door het congrescentrum, maar die ook de modale Antwerpenaar de mogelijkheid zal bieden een terrasje te doen in een uniek decor.

Skywalk op Mechelse Sint-Romboutstoren

Nog een leuke toeristische tip als uitsmijter: een dagje uit naar het dierenpark Planckendael is mooi te combineren met een bezoekje aan de nieuwe skywalk bovenop de Mechelse Sint-Romboutskathedraal. Het geheel van glas en roestvrij staal biedt, na een beklimming van 514 treden, een prachtig panoramisch zicht op Mechelen en zijn omgeving. Meer info over toegangsuren en prijzen op www.inenuitmechelen.be.