De naam 'Spetser'

Het zal u niet verwonderen dat de sappige bijnaam van de Merksplassenaren te maken heeft met de aanwezigheid van water. Omdat Merksplas op de grens ligt van het Maas- en Scheldebekken, is er weinig hoogteverschil. Daarom telt de gemeente vele plassen, vennen en vijvers. In vroegere tijden moesten reizigers vaak door het water waden om in het dorp te raken. Dat gebeurde natuurlijk niet zonder 'spetsen'. Vandaar de bijnaam van de Merksplasse inwoners: 'Spetsers'.

Dagje uit

In het rustige en groene Merksplas is het aangenaam vertoeven. Dit Kempense dorp, kort bij de Nederlandse grens, gonst van de activiteit. Bosrijk als het is, is het er bijzonder mooi om te wandelen of te fietsen. In Merksplas zijn er vier waardevolle natuurreservaten, vijf mooie parken en domeinen en een grote variatie aan recreatieve vrijetijdsbesteding.

Fietsen

Er zijn heel wat uitgestippelde fietsroutes die autoluw en aangenaam slingeren in de regio, vertrekkend op grondgebied Merksplas. Ze hebben stuk voor stuk toepasselijke namen, zoals de Landlopersroute (55 km), de Enclaveroute die herhaaldelijk de grens oversteekt, de Kleidabbersroute langsheen de talrijke kleiputten en tenslotte de Biezenroute (27 km).

Wandelen

Graag traag? Verken Merksplas dan al wandelend. Er is een zestal gegidste wandelingen, opnieuw met namen die tot de verbeelding spreken. Wat te denken van het Vagebondjespad (5 km), het Ontsnappingspad (10 km) of het Battle Field pad (4 km) dat verwijst naar het oorlogsverleden van de gemeente. Voor ruiters bestaat het ruiternetwerk Door het grenslandschap van Taxandria.

Geocaching

Geocaching is een nieuwe buitensport. Door middel van een hand-GPS ga je op zoek naar een schat. Door allerlei raadsels op te lossen, ontvang je telkens de volgende coördinaten. In Merksplas zijn er 2 geocaching-tracks.

Gevangenismuseum

In het gevangenismuseum, gelegen in de kelder van de prachtige koloniekapel, wordt de geschiedenis verteld van het Belgisch gevangeniswezen in het algemeen en van de Landloperskolonies in de Noorderkempen in het bijzonder. Aan de hand van taferelen, voorwerpen, foto's en videofilm krijgt de bezoeker een beklijvend beeld van het leven achter de tralies, zowel vroeger als nu...

Oudste gebouw

Merksplas kent talrijke mooie en oude gebouwen. Het Pannenhuis is het oudste gebouw van Merksplas. Het werd in 1654 opgericht en het staat op het Hoekeinde, vlakbij de Mark. Dit was het eerste gebouw dat bedekt werd met stenen dakpannen. Het dienstverleningscentrum Zwart Goor (1856) biedt opvang en begeleiding aan 270 volwassen mannen en vrouwen met verstandelijke beperkingen of een autismespectrumstoornis. Het is erg bekend. De mensen verblijven er in een schitterende omgeving.

Monument

Het Carons Hofke (1155) is het vroegere pastorijhof. Het werd later door de familie Caron omgebouwd tot een landgoed met kasteeltje. Vandaag is het een gemeentelijk park met aan de ingang een voortreffelijk restaurant.

De 's Gravenhoeve of 'De Grote Hoef' is een fraaie beschermde hoeve. Sinds 1993 is de schuur met strooien dak, het bakhuis en het karschob als monument beschermd en de boerderij en zijn omgeving als dorpzicht. Door dit aanbod merk je het al: één dag zal niet voldoende zijn om Merksplas te doorgronden. Gelukkig zijn er tal van mogelijkheden om te eten en te overnachten.

Ann De Cnodder

De Kolonie niet langer alleen voor landlopers

Het overbekende domein "de Kolonie" is met zijn historische gebouwen en imposante dreven een parel in het landschap van Merksplas. Het fraaie landschap van 600 hectare, omsloten door een ringgracht, is een afwisseling van een rastervormig drevenpatroon, veel groen en ook vijvers.

Maar de kolonie, opgericht op 4 juli 1822, staat vooral geboekstaafd als de landlopersgevangenis. In 1993 werd de wet, die de vrijheidsberoving voorzag van landlopers, bedelaars en souteneurs, afgeschaft. Hierdoor kwam een aantal gebouwen, zoals de boerderij, leeg te staan.

Gedeputeerde Koen Helsen van de provincie Antwerpen stelde in overleg met de gemeente een ruimtelijk uitvoeringsplan op om de kolonie als zone voor gemeenschapsvoorziening, openbaar nut en sociale bedrijvigheid te vrijwaren.

Hierdoor blijven zowel de bestaande gevangenis, goed voor een 700 gedetineerden, en het centrum voor illegalen, goed voor de opvang van 150 uitgeprocedeerden, hun functie behouden. Een opluchting voor de regio, want deze instellingen stellen bijna 700 mensen tewerk. De federale overheid plant bovendien de bouw van een extra gevangenis met 440 cellen en 60 geïnterneerden op de Kolonie.

Toeristische pool

De prachtige kapel en de boerderij zijn eigendom van de gemeente. Burgemeester Frank Wilrycx koestert de wens om de kolonie om te buigen van een domein dat vroeger enigszins angst inboezemde, naar een toeristisch en recreatief aantrekkelijke pool. Hij wil de gebouwen dan ook graag benutten als ruimte voor feesten, congressen, tentoonstellingen en zo verder. Er wordt ook gedacht aan een atelier voor sociale tewerkstelling.

Ook al kaapte Merksplas Kolonie in de Monumentenstrijd (2007) niet de eerste prijs weg, toch was dit alvast een flinke promotiestunt, want sindsdien telt de kolonie heel wat extra bezoekers. Als het aan burgemeester Wilrycx ligt, zal dit aantal de komende jaren nog flink toenemen.