De redactie van Wijzers legde zijn oor te luisteren bij Promotie Binnenvaart Vlaanderen. Paul Lambrechts, die er instaat voor marktprospectie, stond ons te woord. Promotie Binnenvaart Vlaanderen (PBV) is een zelfstandige non-profitorganisatie, die in 1992 boven de doopvont werd gehouden en wordt gesubsidieerd door de Vlaamse overheid.

Paul Lambrechts: "Op het Albertkanaal houden we jaarlijks om en bij de 350.000 containers van de autosnelweg. Eén duwvaart bijvoorbeeld is goed voor zo'n 10.000 ton. Als je dat omrekent naar vrachtwagens van 20 ton, dan kom je aan 500 camions."

Vlaanderen telt 1.375 km bevaarbare waterwegen, waarvan er 1.076 km worden gebruikt door de beroepsvaart. Dat staat voor één van de dichtste netten van rivieren en kanalen ter wereld. In tegenstelling tot de weg en de spoorweg, hebben de binnenwateren nog een aanzienlijke reservecapaciteit. Door het opvangen van een deel van de verkeerstoename op onze wegen, draagt de binnenvaart alvast bij tot het verbeteren van onze mobiliteit. Maar er zit meer in.

Monsterfile van 33 km

"Jaarlijks wordt er 70 miljoen ton goederen vervoerd langs onze kanalen. Het grootste deel bestaat uit bouwmaterialen, maar er worden ook veel containers vervoerd. Op deze manier houden we op het Albertkanaal per jaar om en bij de 350.000 containers van de autosnelweg. Dat is enorm veel en het is precies die hoeveelheid die maakt dat de binnenvaart een oplossing is om de mobiliteit op de Vlaamse wegen te verbeteren", begint Paul Lambrechts zijn verhaal.

Eén duwvaart op het Albertkanaal bijvoorbeeld is goed voor het transport van zo'n 10.000 ton. Als je dat omrekent naar vrachtwagens van 20 ton, kom je aan 500 camions. Zet die allemaal mooi achter elkaar en houd rekening met de reglementaire afstand van 50 meter tussen elk en dan krijg je een monsterfile van 33 kilometer. Jaarlijks worden er miljoenen tonnen met duwvaart verscheept over het Albertkanaal. Dat transport bespaart ons ontzettend veel fileleed. Zonder het Albertkanaal staat het verkeer op de Boudewijnsnelweg gewoon stil", zegt Lambrechts.

Paul Lambrechts "De sector heeft nog een grote groeimarge. Verkeersveiligheid en leefmilieu worden in onze maatschappij steeds belangrijker. Dat zijn precies troeven die de binnenvaart kan uitspelen."

Trouwens, tussen Antwerpen en Luik over een afstand van ongeveer 130 kilometer loopt dat Albertkanaal grotendeels evenwijdig met de Boudewijnsnelweg. "Vanuit je auto zie je dat niet. En dat is precies een van onze problemen. De binnenvaart is te weinig zichtbaar. Onbekend is onbemind. Daar kunnen we nog aan werken."

Milieuvriendelijk

"De binnenvaart kende de voorbije tien jaar een indrukwekkende evolutie en beleefde een groei van ruim 60 procent. Het containervervoer deed het in die periode nog beter. Vorig jaar stopte die spectaculaire groei en bleven we hangen op het peil van 2007. Nu is de crisis ook in de binnenvaart te voelen. In januari was er een terugval van ongeveer 15 procent. Toch weet ik dat de binnenvaart nog een grote groeimarge heeft en over troeven beschikt die eigen zijn aan de sector", aldus nog Paul Lambrechts. "Verkeersveiligheid en leefmilieu worden in onze maatschappij steeds belangrijker en dat zijn precies troeven die de binnenvaart kan uitspelen. Binnenschepen springen zuiniger om met energie omdat de scheepsmotoren blijvend verbeteren, met steeds minder CO2-uitstoot en minder lawaai."

Kijk op het Albertkanaal

• Lengte: 130 km tussen Antwerpen en Luik.
• Uitgegraven tussen 1930 en 1939 door bijna 12.000 arbeiders.
• Eerste spadensteek op 31 mei 1930 door koning Albert I.
• Officieel geopend door koning Leopold III en koningin Elisabeth op 30 juli 1939.
• Ingebruikname gebeurde pas in 1940, maar door de Duitse invasie op 10 mei 1940 waarbij bijna alle bruggen en sluizen werden vernield, werd eigenlijke exploitatie verschoven naar 1946.
• Bedoeld om goedkoop steenkool uit Limburg en ertsen uit Antwerpen te vervoeren naar de bloeiende staalindustrie in Luik.
• Tussen Luik en Antwerpen is een verval van 56 meter. Daarom werden zes sluizencomplexen gebouwd met telkens drie sluizen.
• Het sluizencomplex van Ternaaien geeft toegang tot het verbindingskanaal met de Maas in Maastricht.

Externe kosten

Externe of maatschappelijke kosten worden veroorzaakt door onder meer ongevallen, geluidsoverlast, verontreiniging, infrastructuur en fileleed. Europa vergeleek de gemiddelde externe kosten. Hieruit blijkt dat het wegvervoer een externe kost heeft van 24,12 euro per 1.000 tonkilometer. De spoorweg komt uit op 12,35 euro en de binnenvaart slechts op 5 euro.

Schaalvergroting

"Op het gebied van externe kosten is er nog een probleem. Die kosten worden vandaag niet doorverrekend in de transportprijzen. De kosten van verkeersveiligheid, verkeersslachtoffers en milieuvervuiling zijn niet terug te vinden op de factuur van de klant. Dat komt omdat die kostprijs wordt doorgeschoven naar de maatschappij. Wij zijn verheugd dat Europa de bedoeling heeft om die externe kosten wel in het volledige kostenplaatje te verrekenen. Voor de binnenvaart is dat een goede zaak, want hier zijn de externe kosten veel minder".

De grote meerderheid van de binnenschippers (ongeveer 95%) is ook eigenaar van zijn schip. Dat vraagt een enorme investering. Een binnenschip van 110 meter kost al vlug 3 miljoen euro, voor een schip van 135 loopt het bedrag al gauw op tot 4 miljoen. Als je spreekt over de tankvaart, hoest je al vlug 5 à 6 miljoen euro op.

Toch zie je dat de binnenvaart blijft investeren en innoveren. Er komen nieuwe scheepstypes voor nieuwe soorten transporten. Oudere schepen worden daarenboven gemoderniseerd. Motoren worden geüpgraded en vervangen door milieuvriendelijker en zuiniger exemplaren. Nieuwe soorten zwavelarme brandstof worden ontwikkeld. Een langetermijntrend is de daling van het aantal binnenschepen, gepaard met een stijging van het laadvermogen per schip. In nauwelijks één decennium werden zowel schepen voor droge lading als tankschepen 20 procent groter.

Erik VANDEWALLE

Meer informatie vindt u op de website www.binnenvaart.be