Twee abdijen behoren toe aan de norbertijnen, naar hun wit habijt in de volksmond ook wel witheren genoemd. Hun moederklooster staat in het Noord- Franse Prémontré, niet ver van Laon, vandaar dat ze ook wel eens premonstratenzers genoemd worden. Voor de andere abdij zit het nog ingewikkelder in elkaar: hun moederklooster stond in Cîteaux, ten zuiden van Dijon, vandaar de naam cisterciënzers. Een van de grote abdijen van deze orde bevond zich in Normandië: la grande Trappe. Vanuit deze abdij werden weer nieuwe abdijen gesticht en de monniken die vanuit La Trappe vertrokken noemden zich trappisten.

De buren van de heren van Zichem

Niemand heeft zo mooi het leven in de Kempen beschreven als Ernest Claes. In zijn jonge jaren was Ernest kind aan huis in de abdij van Averbode en de band is blijven bestaan tot aan zijn dood. Ernest Claes en zijn echtgenote hebben een plaatsje gekregen op het kerkhof van de abdij, in de schaduw van de mooie, barokke abdijkerk. In Averbode troffen we prior Eric Seghers aan, die ons welwillend te woord stond.

Wijzers: De abdij van Averbode kan bogen op een lang en rijk verleden, neem ik aan?

ERIC SEGHERS: "Inderdaad, volgend jaar vieren we de 875ste verjaardag. In 1134 schonk hertog Jan van Brabant een stuk grond op de grens van het hertogdom Brabant en het graafschap Loon aan de premonstratenzers. Centraal lag de 1ste heuvel van het Hageland, en er bestaan sterke vermoedens dat hier al een heidense cultusplaats was, vooraleer wij ons hier vestigden. De abdij lag aan het kruispunt van twee drukke wegen. De dreef voor het poortgebouw heet officieel nog altijd Luikerdreef, als onderdeel van de oude weg van Antwerpen naar Luik, maar sinds jaren hebben de zondagsmensen het omgedoopt tot Lekdreef."

Wijzers: Maar ik neem aan dat Averbode meer te bieden heeft dan enkel ijsjes likken op zondagmiddag?

PRIOR ERIC SEGHERS: "Natuurlijk. Heel Vlaanderen kent Averbode door de uitgeverij: DoReMi, Zonnekind, Zonneland, Vlaamse Filmkes, wie heeft ze in zijn jeugdjaren niet verslonden? Zowat 2.000 scholieren komen elk jaar hun bezinningsdagen doorbrengen in Averbode. Op die manier houden wij binding met wat leeft bij jongeren, en tijdens de blokperiodes zoeken heel wat studenten de rust op van onze omgeving."

Neutrale gastheer

"Averbode ligt midden een bosrijk gebied. Natuurpunt Vlaanderen heeft het beheer ervan op zich genomen en werkt aan een landschapsherstel om de situatie van de jaren 1500 zo goed mogelijk te herstellen. Zes gemeenten van drie verschillende provincies zijn daarbij betrokken en de abdij is voor het overleg vaak de neutrale gastheer. Die bossen trekken heel wat toeristen aan. Maar de gebouwen van de abdij zijn op zich ook al de moeite waard. Groepen kunnen, na afspraak, een rondleiding krijgen in de abdij. Wie op zoek is naar rust, kan hier altijd terecht en iedereen is welkom om deel te nemen aan onze vieringen. De jongste jaren merken we steeds vaker dat mensen op zoek zijn naar zingeving voor hun leven, en met hun vragen komen aankloppen bij ons."

Postel: echt een grensgeval

Diep verscholen in de bossen van Mol ligt de abdij van Postel. Net als de abdij van Averbode bewoond door norbertijnen. Hier treffen we pater Ivo Billiaert aan, Oostendenaar, maar al sinds 1949 actief in Postel.

PATER IVO: "Postel is opgericht in de buurt van een kruispunt van twee belangrijke wegen: de weg van Leuven naar Utrecht en de weg van Antwerpen naar Keulen. Het zijn witheren uit Floreffe die zich hier eerst gevestigd hebben. De abdij is vaak geplunderd en bezet, maar steeds weer uit de as herrezen. Het woelige verleden verraadt zich ook een beetje in de architectuur van onze gebouwen.

Wist je trouwens dat de kerk van Postel de oudste nog gebruikte abdijkerk van de norbertijnenorde is? Historici raken het maar niet eens over de datering, maar wij beschikken over bronnen die aantonen dat Postel een vroeg voorbeeld is van de Rijnlandse stijl. Een van de mooiste elementen op architecturaal vlak is weggestoken door latere verbouwingen: het is de oude hoofdingang van de kerk. Slechts twee van dergelijke Romaanse toegangspoorten zijn in België bewaard gebleven."

Wijzers: Postel is voor de moderne dagjesmensen een geliefd doel. Wat heeft het zoal te bieden?

PATER IVO: "Toeristisch gezien zijn er heerlijke wandelpaden en een zeer uitgebreid fietspadennet dat aansluit bij de fietspaden van Noord-Brabant. En voor de uitgeputte toerist bieden we o.a. bier, brood en kaas.

Vroeger brouwden we hier zelf ons bier voor eigen gebruik, net zoals het brood gebakken werd voor eigen gebruik en voor de opvang van de armen. De kaas wordt gemaakt binnen de abdijmuren sinds 1947. Het bier wordt - naar oud recept - vandaag gebrouwen in Opwijk. Het brood laten we bakken, alweer naar ons recept, maar de kaas maken we zelf met melk van koeien die grazen op de weiden van de abdij. Het boerenwerk doen we niet meer zelf. Er zijn niet genoeg jonge confraters meer voor al dat werk, maar we kijken nog altijd toe op de kwaliteit van het product. De kazen zijn trouwens fel gegeerd.

De abdijkaas en het abdijbrood worden verkocht in onze kaaswinkel en voor het proeven van bier, kaas en brood kan je vanzelfsprekend terecht in het gasthof 'De Beiaard', dat we enkele jaren geleden volledig geprivatiseerd hebben.

Ginseng

Sinds 1994 is er ook de kruidentuin bijgekomen. Dat is een verhaal apart. 'n Beetje aangelokt door het succes van de ginsengwortelteelt bij de vroegere Canadese tabaksboeren werd besloten dit ook hier te proberen.

We kweken de echte ginseng quinquefolium (de vijfbladige). Broeder Guy heeft zich bijgeschoold tot een gediplomeerd herborist en kruidenbereider. Er werd een volledig biologische kweek gestart van ginseng op een terrein van 10 ha.

Na enkele jaren is de vraag vanuit Canada echter weggevallen, vooral nadat China begon met een beschermende 30% invoertaks te heffen. Sindsdien is de kweek veel kleinschaliger. Broeder Guy heeft zijn assortiment kruiden uitgebreid, met succes.

De verwerking gebeurt in een gloednieuw modern laboratorium. Maar dat stuit dan weer op bemoeienissen vanwege de farmaindustrie die haar monopolie op geneesmiddelen niet graag verloren ziet gaan.

Niettemin is de kruidentuin, zeker in de zomer als alles in bloei staat, een bezoek meer dan waard, ook al heeft Broeder Guy de informatie i.v.m. de werking van de kruiden overal moeten weghalen. Hij schreef wel ter informatie een mooi kruidenboek dat hier ter beschikking ligt. De afgewerkte, degelijke producten lonken u toe in de kaaswinkel."

Ludo Joosen

Abdij van Averbode

De abdij van Averbode werd gesticht in 1135 op initiatief van de graaf van Loon. De abdij is de thuisbasis van de premonstratenzers (norbertijnen of witheren). Tot het begin van de 13de eeuw maakten zowel mannen als vrouwen deel uit van deze kloostergemeenschap.

In de late middeleeuwen hielden de norbertijnen van Averbode zich voornamelijk met pastoraal werk bezig. In 1796 schaften de Fransen bijna alle kloosters en abdijen af. De abdij werd verkocht en het klooster werd afgebroken.

In 1830 werd het kloosterleven in Averbode echter hervat. De activiteiten breidden zich uit: Zonneland, de Vlaamse Filmpjes en Zonnekind worden er gedrukt. De drukkerij werd in 1996 echter privébezit en ging failliet. Vandaag de dag vind je in de abdij een gastenkwartier, een bibliotheek en een bezinningscentrum. De gemeenschap telt een 80-tal leden onder het toeziende oog van abt Jos Wouters.

Abdij van Postel

De abdij van Postel is een norbertijnenabdij in de gemeente Mol, die volgens de legende het bezoek gekregen heeft van de Bokkenrijders. Oorspronkelijk gesticht als priorij in 1138, kreeg ze officieel het statuut van 'abdij' in 1618. De abdijkerk, gebouwd in 1190, vertoont Romaanse en Gotische kenmerken.

De witheren werden verdreven uit de abdij tijdens de Franse Revolutie, maar keerder in 1847 terug.

Heden ten dage kan men er rondleidingen volgen, werd een pakket wandelingen uitgestippeld, is er een klooster- kruidentuin en zijn de kruiden met de verschillende abdijproducten te verkrijgen in de kaaswinkelt. Het abdijbier wordt echter gebrouwen in Opwijk.

Abdij van Tongerlo

In de abdij van Tongerlo, gesticht rond 1130, huisden tot in de 13de eeuw norbertijnen en norbertinessen. De abdij speelde een historische rol tijdens de Brabantse Omwenteling tegen het Oostenrijkse bewind. In 1796 verdreven Franse revolutionairen de kloosterorde. De abdij werd verkocht en een deel van het complex werd gesloopt.

Pas in 1838 werd de orde heropgericht. De abdij wordt druk bezocht door gelovigen en toeristen. De inkomsten worden voornamelijk gehaald uit de boekhandel, een bakkerij, het abdijbier (gebrouwen door brouwerij Haacht) en het entreegeld van kunstliefhebbers die de replica van Het Laatste Avondmaal van Da Vinci komen bezichtigen.

Abdij van Westmalle

De abdij van Onze-Lieve- Vrouw van het Heilig Hart van Westmalle is een cisterciënzerklooster, gesticht in 1794. Oorspronkelijk werd ze bewoond door een groep monniken die het Normandische klooster La Trappe ontvlucht waren ten tijde van de Franse revolutie. De initiële hoeve werd uitgebreid met een koeienstal en een brouwerij, waar één van de zeven trappistenbieren gebrouwen wordt.

Het klooster van Westmalle werd in 1836 tot abdij van de orde der trappisten verheven. In hetzelfde jaar begonnen de monniken met het brouwen van bier, aanvankelijk alleen voor eigen gebruik, maar vanaf 1856 ook voor de verkoop. De brouwerij is sindsdien diverse malen uitgebreid en gemoderniseerd, de laatste keer in 2001.

Op 21 september 2005 verkozen de lezers van de New York Times Westmalle Tripel Trappist tot beste bier ter wereld.