Kapellenaar democratiseert wereldkunst

Zeefdrukkunst stopt bij Peter Bekaert

Peter Bekaert

Peter Bekaert (72) behoort tot de wereldtop van de serigrafie of zeefdrukkunst. Roger Raveel, Pol Mara, Keith Haring en Roy Lichtenstein zijn maar enkele kunstenaars waarvan hij het werk onnavolgbaar vermenigvuldigde. Zijn echtgenote Magda Van Houdt (72) schreef "Mijn serigraaf", een boek over zijn artistieke carrière. Nu stopt de serigraaf. Zijn rijk archief wil hij liefst verkopen, zodat de honderden kunstmappen samen blijven. Peter en Magda zoeken onderdak voor hun artistiek kind.

"Niet mogelijk! Soms is de zeefdruk beter dan het origineel." Dat zijn niet de woorden van Peter Bekaert of Magda Van Houdt. Wel die van kunstenaar Michel Seuphor, wiens werk Peter Bekaert reproduceerde. "Met mijn grote waardering voor het vakmanschap en de toewijding van Peter Bekaert."

Peter BekaertDeze niet mis te verstane tekst schreef Vlaams kunstenaar Roger Raveel op een werk van hem. De Franse kunstenares Niki de Saint Phalle beweerde bij hoog en bij laag dat haar kleurrijke werken niet te zeefdrukken waren. Dat was voor ze Peter Bekaert leerde kennen. "Jammer dat we elkaar niet vroeger hebben ontmoet," liet ze hem weten nadat hij enkele werken van haar zeefdrukte. Jarenlang verfijnde en stuurde hij de zeefdrukkunst bij, minutieus en geduldig. Technische kundigheid en inlevingsvermogen in het kunstwerk zijn eigen aan hem.

Genummerd en gesigneerd

"De verf die ik gebruik is vrijwel dezelfde die de kunstenaar hanteert. Met een rakel worden de inkten of andere kleursels door een opgespannen raster of zeef uitgestreken en doorgedrukt op een ondergrond. Voor elke nuance heb je een ander mengsel nodig. In uitzonderlijke gevallen zijn er dat meer dan dertig. Elke zeefdruk is genummerd en gesigneerd", legt Peter uit. Zijn atelier ligt er berustend bij. De zware zeefdrukmachines zijn weg. Alleen het artistiek oeuvre ligt er nog. Het archief kijkt terug op belangrijke hoogtepunten.

Jubileumuitgave

Peter BekaertOmdat zijn zeefdrukatelier een kwarteeuw bestond, pakte Peter in 1996 uit met een gewaagde jubileumuitgave. Die bevatte één werk van 25 baanbrekende moderne kunstenaars. In het Antwerpse Congrescentrum 't Elzenveld werd de map voorgesteld. Ze geeft een idee van de voornaamste strekkingen in de kunst van de 20ste eeuw. Namen als bijvoorbeeld Luc Peire, Pol Mara, Pinchas Shaar en Michel Seuphor staan daar garant voor.

Serigrafie op zijde

Van het Koninklijk Museum in Brussel kwam een bestelling van 150 natuurzijden foulards naar een ontwerp van Pol Mara. Het verbaasde het museum dat een in het buitenland gerealiseerde sjaal van G. Klimt in de laden bleef liggen, terwijl die van Mara bijna onmiddellijk was uitverkocht. Voor de nv Schiesser International bracht Peter een ontwerp van Octave Landuyt. Het werd een Europese oplage met een certificaat in het Nederlands, Frans, Engels of Italiaans.

Peter Bekaert "Dit archief mag niet verloren gaan. Het zou een droom zijn mochten de duizenden serigrafieën in hun totaliteit een nieuwe eigenaar vinden."

Kunst in Brusselse metro

De veelzijdigheid van Peter sloeg een brug naar het architecturaal decor van hedendaagse kunstwerken. Hij schrok er niet voor terug een werk van Luc Peire van 50 meter lang en ruim 3 meter hoog in glazen stroken van 25 tot 40 cm te realiseren voor het nieuwe metrostation Roodebeek in Brussel. Oorspronkelijk werd voor plexiglas gekozen. Peter stelde toch gelamineerd glas voor en ging daarvoor in onderhandeling bij Glaverbel. Het drukwerk zou aan de binnenzijde van het glas komen: één laag glas met de zeefdruk, één laag kunststof en één nieuwe laag glas. Zo kon het werk nooit worden vernield.

Magritte

Peter BekaertToen voorzitter Godfroid in 1991 besliste Sabena te herstructureren, werd ook besloten om 'Oiseau Ciel' van René Magritte te hanteren als bedrijfslogo. Peter stond in voor de serigrafieën. Het wereldberoemde schilderij, toen geschat op bijna één miljoen euro, verhuisde in het diepste geheim naar hun atelier. Deze unieke kunstschat in huis bezorgde Peter en Magda slapeloze nachten. "We waren opgelucht toen het werk er opzat en het succes oogstte in de hoogste rangen van Sabena", aldus Magda Van Houdt. Bij het faillissement van Sabena bracht het origineel werk 'Oiseau ciel' op de veiling 3 miljoen euro op. Meteen was ons land een artistiek meesterwerk kwijt of hoe surrealistisch het er hier soms kan aan toegaan.

'Mijn Serigraaf'

Peter BekaertMagda Van Houdt schreef, met dezelfde passie waarmee Peter zijn werk creëert, hun artistieke levensverhaal. Geen saaie biografie of een opsomming van gedane zaken. Wel een leesbaar boek dat je meesleurt in de kunstwereld van de 20ste eeuw. In 209 bladzijden, verfraaid met prachtige kleurfoto's van Peters werk en geïllustreerd met archieffoto's waarop het echtpaar te zien is met de grote namen uit de kunstwereld, vertelt Magda hun verhaal. "Toen mijn dokter me aanraadde dit verhaal te schrijven, vond ik het een onrealistisch voorstel. Toch bleef dat idee hangen en begon ik mijmeringen op papier te zetten. Vaak aan de keukentafel terwijl het eten aan het garen was. Mijmeringen werden hoofdstukken en zo ontstond dit boek", zegt Magda. "Dit is mijn eigen reis en deze van een bijzonder boeiend en artistiek man, 'Mijn Serigraaf', samen ondernomen, ervaren en... voltooid", is de eindzin van haar boek. Het boek is alleen te verkrijgen bij Magda en Peter.

Erik Vandewalle

Archief te koop

Net voor de zomervakantie stelde Peter in het Ravenhofkasteel van Stabroek een groot deel van zijn oeuvre tentoon. Een overzichtstentoonstelling van een carrière. Honderden kunstzeefdrukken verbaasden het grote publiek.

Even verbazingwekkend is dat de Kapellenaar een persoonlijke banklening moest aangaan om de kosten van deze tentoonstelling te kunnen dragen. Ook dit is surrealistisch. Een wereldserigraaf die in eigen land niemand bereid vond om die overzichtstentoonstelling mee te financieren. De bescheiden Peter Bekaert vindt dat ook jammer, maar hij heeft geen seconde spijt dat de tentoonstelling er toch gekomen is.

'Algemeen erfgoed'

"Als je 70+ bent, denk je ook verder. Magda en ik hebben geen kinderen. Of misschien wel... we hebben honderden kinderen in de vorm van al die werken die ik maakte, in de vorm van één groot archief. Het zou jammer zijn dat de duizenden serigrafieën geordend in eigen gemaakte linnen mappen ooit verspreid hier buiten waaien. Het zou een waargeworden droom zijn, mocht dit archief in zijn totaliteit een nieuwe eigenaar vinden", aldus Peter Bekaert. Na typografie, na lithografie brengt de digitalisering nu ook een einde aan de kunstserigrafie.

Dit archief mag niet verloren gaan, het moet een stuk 'algemeen erfgoed' worden en blijven. Ook de volgende generaties moeten kunnen genieten van deze aparte kunstvorm om de wereldnamen van de kunst te democratiseren en toegankelijk te maken zonder artistieke toegevingen te doen.