Door zijn groeiende aantrekkingskracht als woon-, werk- en winkelcentrum, is Kapellen de jongste jaren erg in trek als opstapplaats. Dagelijks nemen nu al ongeveer 900 reizigers de trein in het station van Kapellen. Tegen 2015 zouden dat er driemaal zoveel kunnen zijn.

"Op korte termijn willen we evolueren naar 2.500 reizigers per dag. Vandaag rijden er vanuit Kapellen twee treinen per uur richting Antwerpen. Om tegemoet te komen aan het stijgende aantal reizigers, willen we deze frequentie binnen dit en twee jaar opdrijven naar één trein om de twintig minuten, en vanaf 2015 één om het kwartier. Tegelijk moeten ook alle andere vervoersmogelijkheden – auto, bus, fiets – maximaal geïntegreerd worden", verduidelijkt Van Mechelen, tevens burgemeester van Kapellen.

Samenwerkingsovereenkomst

Om deze grensoverschrijdende ambitie waar te maken, is een globale visie en een aangepaste infrastructuur nodig, beseft Van Mechelen. "Kapellen heeft het potentieel om een regionaal verkeersknooppunt te worden in noordwest Antwerpen, net zoals Brecht in de Voorkempen. Een dergelijke investering heeft enkel zin als alle betrokken partijen hun ambitieniveau optrekken, en de handen in elkaar slaan."

De viceminister-president wil alvast geen kostbare tijd verliezen. Begin dit jaar werd een samenwerkingsovereenkomst gesloten tussen de gemeente Kapellen, de NMBS Holding, Infrabel, de Vlaamse Vervoersmaatschappij De Lijn, het Agentschap Wegen en Verkeer (AWV) en de nv Euro Immo Star. Alle ondertekenaars verbinden zich ertoe om een gezamenlijk en geïntrigeerd project te realiseren in Kapellen.

Twee denkpistes

Op basis van een financiële haalbaarheidsstudie en een stedenbouwkundig Masterplan, waartoe al een eerste aanzet werd gegeven, wordt thans een gedetailleerd voorontwerp opgemaakt. Er liggen twee denkpistes op tafel: ofwel wordt de huidige stationsomgeving gemoderniseerd, ofwel komt er een volledig nieuw en multimodaal totaalconcept nabij het Administratief Centrum.

Dirk Van Mechelen: "Als we van Kapellen een belangrijk verkeersknooppunt willen maken, moeten we de bereikbaarheid en de zichtbaarheid van het station verhogen."

"Veel zal natuurlijk afhangen van het finale prijskaartje", gaat Van Mechelen verder, "maar als we van Kapellen een belangrijke 'verkeershub' willen maken, moeten we de bereikbaarheid en de zichtbaarheid van het station verhogen. Kapellen beschikt over een historisch waardevol stationsgebouw, maar de huidige locatie is moeilijk bereikbaar, en er zijn weinig uitbreidingsmogelijkheden. Een mogelijke oplossing is dat we de stationsbuurt verplaatsen naar een meer centrale en zichtbare ligging, langs een grote verkeersas. En dan denken we meteen aan de Antwerpsesteenweg. Door de bouw van de tunnel is daar in 2006 een groot driehoekig terrein vrijgekomen. Een strategisch bijzonder interessante locatie."

Hoogstaand ontwerp

Volgens Van Mechelen schept de herlokalisatie van de Kapelse stationsomgeving tal van opportuniteiten. "Zonder vooruit te willen lopen op welke beslissing dan ook, biedt de site aan de Antwerpsesteenweg het grote voordeel dat je helemaal van nul kunt beginnen. Gewoon al vanuit technisch oogpunt: de nieuwe perrons zouden recht tegenover elkaar komen te liggen, in tegenstelling tot de huidige situatie. Het nieuwe station zal aan de meest moderne noden voldoen: overkapte perrons, een onderdoorgang voor de reizigers, voldoende parking met een bijhorende 'zoenzone', een ruime fietsenstalling, optimale toegang voor personen met een handicap, modern sanitair, een kiosk, een stationsbuffet, enzovoort. Ook op andere vlakken gaan we na hoe we het comfort en de dienstverlening naar de reizigers en de
inwoners van Kapellen toe, nog kunnen verbeteren. Het gebouw zelf moet hoe dan ook een eigentijds, architectonisch pareltje worden. Het zou schitterend zijn mochten we het bureau Binst-Crepain, twee toparchitecten uit eigen gemeente, bij het hoogstaande ontwerp kunnen betrekken."

Aantal opstappende treinreizigers Kapellen (1997-2006)

Jaar	Aantal reizigers
1997	500
1998	510 (IRn Essen-Brussel wordt ingelegd)
1999	580
2000	700
2001	790
2002	780
2003	880
2004	1.080 (werken aan R1)
2005	990
2006	1.000

Op 10 jaar tijd is dus een verdubbeling vast te stellen. In 2000 werd tegen 2010 een toename van het aantal reizigers op Lijn 12 met 50% mogelijk geacht, of een groei van 700 naar 1.050.

Aantal voorbijrijdende goederentreinen - lijn 12

Operatoren	Dag van de week
	Ma	Di	Wo	Do	Vr	Za	Zo
B-Cargo	17	23	26	29	21	13	3
Andere	4	7	7	6	7	5	2
Extra treinen	2	3	3	4	3	2	1
TOTAAL 2008	23	33	36	39	31	20	6
Prognose 2008	+6	+6	+6	+6	+6
Prognose 2009-?	+10	+10	+10	+10	+10

Multimodale ontsluiting

Dé slagkracht van het toekomstige treinstation wordt evenwel de integratie van andere vervoersmodi. Een uitgebreide buszone met schuilhokjes zal het openbaar vervoersaanbod in de streek aanzienlijk vergroten. Kapellen fungeert nu al als een belangrijke 'doorganghalte' voor de bussen van en naar Antwerpen. In de toekomst kan de nieuwe stationsomgeving een (tijdsbesparende) opstap worden voor nieuwe cirkelroutes rondom de Antwerpse agglomeratie. Zo hoef je vanuit het noorden niet meer telkens naar de Rooseveltplaats te bussen om, bijvoorbeeld, via een overstap tot in Zandhoven of Wijnegem te geraken.

De verbeterde verkeersontsluiting heeft ook een directe impact op de mobiliteit en veiligheid in het dorpscentrum van Kapellen. Auto's en bussen die zich vandaag niet zonder risico een weg banen door de smalle Gasstraat richting station, kunnen dan een veiliger traject volgen."

Walter Valaert: "Nieuw station biedt veel voordelen"

Walter Valaert, districtsdirecteur van de NMBS-Holding Noordoost, is onomwonden voorstander van een nieuwe, moderne stationsomgeving in Kapellen.

"De voorbije jaren mocht het station van Kapellen steeds meer reizigers welkom heten. Met een aantrekkelijk treinaanbod kan het aantal instappende reizigers van 1.000 op termijn doorgroeien naar 1.500 en meer per weekdag. Kapellen is een aantrekkelijke woonomgeving en zuigt met een goeie 'modal shift' ook bewoners uit de omgeving aan.

Maar het huidige station stevent dan af op capaciteitsproblemen. Niet alleen het stationsgebouw zelf, maar ook de parking voor auto's en fietsen biedt niet voldoende ruimte en kan moeilijk verder worden uitgebreid. Bovendien is de huidige locatie niet gemakkelijk bereikbaar, ook niet voor de bussen van de Lijn. De huidige stationslocatie aanpassen zou een dure investering vergen en geen echt soelaas brengen. Een nieuw station met de nodige faciliteiten bouwen op het beschikbare terrein aan de tunnel van de gewestweg N11 biedt heel wat voordelen voor de gebruikers van het openbaar vervoer. Hier is wel plaats voor een ruime fietsenen autoparking met een optimale bereikbaarheid.

In een modern stationsgebouw kunnen allerlei faciliteiten voor de reiziger ondergebracht worden. De NMBSGroep zet ook comfortabele perrons met luifels en een reizigersonderdoorgang, ook toegankelijk voor minder validen, naar de perrons op de agenda van de haalbaarheidsstudie."

Ontlasting van Lijn 12

Dirk Van Mechelen: "Met de verhoging van de capaciteit voor het reizigersverkeer op Lijn 12 zal ook het risico op gevaarlijke ongevallen met goederenwagons drastisch verkleinen."

Het ambitieuze stationsproject zal op zich al meer personenvervoer genereren, maar er zijn nog andere factoren dit die meespelen. De capaciteit op de drukke Lijn 12, de spoorverbinding tussen Antwerpen en Roosendaal, wordt momenteel nog flink beperkt door hogesnelheidstreinen (Thalys) en door het goederenvervoer vanuit de haven. Als dit najaar de nieuwe hogesnelheidslijn naar Nederland via Brecht in gebruik wordt genomen, zal het tracé langs Kapellen al voor een deel ontlast worden. Op termijn dringt Van Mechelen aan op een tweede ontlasting, waarbij het goederenspoorvervoer vanuit de Antwerpse haven via de doortrekking van Lijn 11 op de middenberm van de A12 aansluiting geeft op het Nederlandse spoorwegnetwerk.

"Niet alleen zullen we zo meer capaciteit creëren voor het reizigersverkeer op Lijn 12, ook zal het risico op gevaarlijke ongevallen met goederenwagons drastisch verkleinen. Al deze facetten hangen onderling samen. De grondige renovatie van het huidige station of de komst van een modern station in Kapellen is geen prestigeproject, maar een noodzaak. Het is van het grootste belang dat diegenen die het goed menen met de grondige uitbouw van het openbaar vervoer in onze regio de toekomst durven voorbereiden. Eerst plannen en dan handelen: zo voer je beleid."

Tom Van Caelenberge

21 september 1990: Explosiegevaar op Lijn 12

Viceminister-president Dirk Van Mechelen is zich maar al te goed bewust van het sluipende gevaar van goederenverkeer over spoor.

Toen op 21 september 1990 een treinwagon met 29 ton 'dimetyleter' ontspoorde en in brand vloog op Lijn 12 ter hoogte van de Ekerse wijk Mariaburg, was Van Mechelen schepen van Openbare Werken in het naburige Kapellen.

Hij volgde toen de hele crisisoperatie van dichtbij op, en besefte al snel dat de hele buurt die dag aan een ernstige ramp was ontsnapt.

Kort na het ongeval riep gouverneur Kinsbergen fase 4 van het Rampenplan uit. Wegens het ontploffingsgevaar werd onmiddellijk beslist om de omwonenden in een straal van ongeveer 800 meter te evacueren.

Gevreesd werd dat de tank met het ontvlambare goedje in de treinwagon zou openscheuren en ontploffen. Daarom werd besloten om de wagon volledig te laten uitbranden.

De hachelijke toestand deed Louis Tobback, toenmalig minister van Binnenlandse Zaken, zelfs besluiten om zich in de vooravond naar de plaats van de ramp te begeven.