Oorspronkelijk was Lillo een fort, aangelegd in de 16de eeuw ter verdediging van Antwerpen. Later groeide het uit als een deel van een polderdorp, dat enkele decennia geleden moest wijken voor de uitbreiding van de Antwerpse haven.

Historiek

De allereerste gekende benaming 'Lindelo' of 'Linlo' kwam voor rond 840. Later werd het 'Lindelo' of 'Lilloo' en nu kennen we het groene Scheldedorpje onder de naam 'Lillo'. Lillo straalt nog altijd het nostalgische dorpsleven van decennia geleden uit. Dit dorpje in pocketformaat blikt in elk geval terug op een turbulent, militair verleden. Wie er de geschiedenis op naleest, weet dat in de 16de eeuw begonnen werd met de bouw van Lillo. Prins Willem Van Oranje geeft in 1578 de opdracht om twee forten te bouwen ten noorden van Antwerpen ter verdediging van de stad. De forten Lillo en Liefkenshoek worden een feit.

In 1830 werd bij de onafhankelijkheidsstrijd van België 25 km² poldergebied door de 'Hollanders' onder water gezet. Lillo behoorde pas sedert 1839 tot ons land. Het duurde nog tot 1845 voor het water uit de polder verdween en de gronden opnieuw konden worden gebruikt.

Ook de moderne geschiedenis laat Lillo niet ongedeerd. In het begin van de 20ste eeuw telde de rechteroever nog negen zelfstandige poldergemeenten: Berendrecht, Ekeren, Hoevenen, Lillo, Oorderen, Oosterweel, Stabroek, Wilmarsdonk, Zandvliet. Als gevolg van de havenuitbreiding en de komst van nieuwe industriële bedrijven verdwenen de meeste polderdorpen. Andere polderdorpen werden later door Antwerpen geannexeerd. Van het voormalige Lillo bleef na de grote havenuitbreiding van de jaren zestig alleen nog het gehucht Lillo-Fort over.

Er is gelukkig nog heel wat bewaard gebleven. Maar dat kan u beter zelf ontdekken, al kuierend door het pittoreske dorpje. Aan terrasjes geen gebrek en een heerlijke maaltijd of een snelle hap kan je hier nuttigen in één van de fijne horeca zaken.

11 meter hoge dijk rond Lillo

Het Sigmaplan ontstond na de grote overstroming in 1976 en moet waterrampen vermijden. Nu ligt de aanpak van Lillo op tafel. De Scheldedijken moeten er volgens dat plan elf meter hoog worden. In plaats van rechtlijnige dijken, zoals op de meeste plaatsen, wordt hier geopteerd voor dijken die de stervorm van Lillo-Fort accentueren.

Deze werken gaan een grote impact hebben op Lillo. Zo moet het haventje worden verplaatst naar de voorkant van de dijk. Uiteraard moet de haven van nu eerst worden gedempt. Het is de bedoeling dat aan het uiteinde van de nog te bouwen getijdehaven een multifunctioneel loodsgebouw komt met onder meer plaats voor een horecazaak op de eerste verdieping en loodsen gelijkvloers. Boven op de hoge dijken komt een openbare toegangsweg voor auto's. Enkele meters lager komt een fiets- en wandelpad dat naar het centrum van het Scheldedorpje leidt. Omdat de dijken aan de voet ruim 60 meter breed zijn, verdwijnt een stuk van de huidige kasseiweg naar hartje Lillo. De parkeerplaats aan het douanehuis kan langs daar dan niet meer worden bereikt.

Aan de Scheldelaan komt voldoende parkeergelegenheid. Via de toegangsweg kom je dan langs de andere kant naar hartje Lillo. Wanneer de vooropgezette timing blijft, is het ontwerp maart volgend jaar klaar en begint de procedure voor de aanvraag van de nodige vergunningen. In 2009 wordt gestart met het ingrijpende werk dat in 2011 rond is. Lillo blijft al die tijd voor iedereen bereikbaar, verzekeren de plannenmakers.

Poldermuseum

Het Poldermuseum is uniek en onafhankelijk. Gehuisvest in een voormalige beschuitenbakkerij huisvest dit museum het verdwenen verleden van de polder. Duizenden voorwerpen zijn getuige van het harde polderleven, maar ook van de sociale samenhang en vriendschap van de verschillende verdwenen dorpsgemeenschappen. Frans Yzermans, medebezieler van het museum, loodst ons door dit eigenzinnige stukje verleden.

"De polderdorpen verdwenen en veel mensen lieten bij het ontruimen van hun woningen gebruiksvoorwerpen achter. Pastoor Eelen van Wilmarsdonk verzamelde die in zijn parochiezaal. Toen ook het einde van Wilmarsdonk naderde bracht hij heemkundigen uit de verschillende polderdorpen samen om die voorwerpen en latere aanwinsten te beheren en te bewaren voor het nageslacht. In 1959 zag de heemkundige kring van de Antwerpse Polder het levenslicht", zegt ons Frans Yzermans. Vier jaar later verdween Wilmarsdonk en verhuisde de verzameling naar Lillo-Fort, waar door de stad Antwerpen enkele onteigende huizen werden ter beschikking gesteld. Het museum werd officieel geopend op 26 juni 1963. De geschiedenis van het museum en die van de heemkundige kring van de Antwerpse Polder lopen grotendeels
parallel. "Het museum open houden, rondleidingen geven, uitbreiden, en onderhouden is de hoofdbrok van ons werk. Om de drie maanden wordt er ook een tijdschrift uitgegeven. We zijn nu al aan de 42ste jaargang", zegt een fiere Frans Yzermans.

Een gemotiveerde ploeg vrijwilligers blijft de kar trekken. In meer dan dertig zalen komt het cultuurhistorisch verleden van de polder tot leven. Een van de zalen is omgedoopt tot de Nicasius De Keyser-kamer, dat is de Zandvlietse kunstschilder die zijn naam gaf aan de Antwerpse Keyserlei. Het museum heeft ook een themazaal die elk jaar anders wordt ingevuld. Dit jaar belicht die themakamer de straatnamen van de polderdorpen. In 2008 gaat het museum de muzikale toer op door fanfares en harmonies centraal te stellen.

Erik Vandewalle

Moederke Eyer

Op het centrale plein van Lillo staat een beeld van een oud vrouwtje, gemaakt door de Stabroekse beeldhouwer Rik Sauter. Velen menen dat het gaat om 'Moederke Eyer' of Theresia Gorsen. De Lillonaren vierden haar in 1924 toen ze 105 werd. Prins Leopold, de latere koning, kwam haar persoonlijk feliciteren. Later bleek dat het beeld niets van doen had met Moederke Eyer. Het zou gaan om het beeld van 'Louwke van 't Licht'. Zij woonde vroeger aan het haventje Frederik in Berendrecht. Daar stond een zwaailicht als infopunt voor de schippers op de Schelde en Louwke bediende dat seinlicht. Het beeld op het plein is bedoeld als monument voor de gesneuvelden uit de twee wereldoorlogen. Het beeld kwam er dankzij de oud-strijders en Lillose 'neringdoeners'.

Veerdienst Lillo-Doel

Wanneer het Poldermuseum met Pasen zijn deuren opent, begint ook de veerdienst Lillo-Doel opnieuw te varen. Tot eind september kan je in het weekend en op feestdagen gratis de Schelde over. De veerdienst vaart ook uit op overbruggingsdagen voor of na een feestdag. De eerste afvaarten in Lillo zijn om 10u00 en 11u00. Om 12u30 vertrekt de veerboot opnieuw en dan om het uur met als laatste afvaart 18u30. De terugvaarten vanuit Doel zijn telkens een half uurtje later.

Ruilbibliotheek

Het pand aan de Tolhuisstraat 15-17 huisvest sedert enkele jaren de enige ruilbib van Vlaanderen. In het voormalige atelier van wijlen kunstenaar Jan Baptist, kunnen mensen terecht om een oud boek te ruilen tegen een andere gelezen exemplaar. Samen met de Stichting Hendrik Conscience die hier haar zetel heeft, runt geestelijke moeder van de ruilbib Antoinette Pecher deze unieke ruilbib. In hetzelfde pand vind je ook galerij Polderpalet en loopt er een constante tentoonstelling van het Nationaal Scheepvaartmuseum in Antwerpen. De ruilbib is in de zomermaanden elke zaterdag en zondag open van 14 tot 16 u. Ook groepsbezoeken zijn mogelijk. Die zijn af te spreken met initiatiefneemster Pecher (antoinettepecher@hotmail.com)

De krabbevanger Werner Bril

Wie eerst vanuit zijn luie stoel kennis wil maken met de veelzijdigheid van Lillo, kan dat best via de website www.lillo-krabbevanger.be. Werner Bril is de geestelijke vader van deze prachtige en vooral volledige en veelzijdige website over het polderdorp nu en in het verleden. Je vindt er bijna alles wat te maken heeft met Lillo. Ook de links die je via de krabbevanger worden aangeboden, zijn de moeite waard om te bezoeken.

Eenhoorn

De Eenhoorn, zo heet deze witte molen aan de Scheldelaan, dateert uit 1735 en bleef tot 1966 gebruik. Toen stond deze windreus in Lillo-Kruisweg dat moest wijken voor de havenuitbreiding. De molen werd steen per steen afgebroken en terug opgebouwd aan de Scheldelaan. Zwaar beschadigd door een storm in 1990 werd de molen tien jaar later helemaal hersteld. Nu ligt hij opnieuw enkele jaren stil omwille van een juridisch conflict.

Kruitmagazijn, Landshuis

Het kruitmagazijn dateert uit de tijd van Napoleon en diende als opslagplaats voor vijftig ton buskruit. Bijna drie meter dikke muren en een bakstenen booggewelf zorgden voor de veiligheid. Een groendak avant la lettre met tonnen zand en bomen maakten alles bomvrij. Rond het magazijn kwam nog een extra beveiligingsmuur. Tussen die muur en het magazijn ontstond een vrije rondgang. Het gebouw is eigendom van Wim Goossens. Hij wil het kruitmagazijn een functionele inhoud geven. Nu wordt het gebouw elk jaar gebruikt door de plaatselijke gansrijders. Diezelfde Goossens bezit ook het vroegere gemeentehuis, dat hij omdoopte in Landshuis. In dit prachtig gerestaureerde gebouw vergadert de districtsraad één keer per jaar. Het staat onder meer open voor het houden van seminaries.

Weetjes...

Openingsuren Poldermuseum, Tolhuisstraat 14, 2040 Lillo
Zon- en feestdagen van Pasen tot 30 september van 13u00 tot 18u00 of na afspraak.
Toegangsprijs: volwassen 1.5 €, volwassenen '60 1 €, kinderen tussen 10 en 15 0,50 €. Groepen tot 20
personen 1. Sedert kort gaat het museum ook digitaal op www.poldermuseum-lillo-fort.be

Het tijdschrift Polderheem : Frans Yzermans, 03/664 30 98

Groepsrondleidingen: Werner Bril, 03/605 74 05 (na 17u00) of Otto Hesse, 03/664 14 81