Flexibiliseren en rationaliseren: sleutelwoorden voor onderwijs in 21ste eeuw

AUHA

"Het Antwerpse onderwijslandschap speelde en speelt nog steeds een voortrekkersrol in al die veranderingen met fusies, vorming van associaties en diverse rationaliseringsopreties", zo stellen professor Josse Van Steenberge en Georges Goffin, respectievelijk voorzitter en beleidssecretaris van de Associatie Universiteit & Hogescholen Antwerpen (AUHA).

De AUHA is het overkoepelend orgaan waaronder nu zowel de Universiteit Antwerpen, de Hogeschool Antwerpen, de Karel De Grote- Hogeschool, de Plantijn-Hogeschool van de provincie Antwerpen en de Hogere Zeevaartschool resorteren.

Georges Goffin en Josse Van Steenberge"Die nauwe samenwerking binnen een associatie is ingegeven door de groeiende internationalisering van het onderwijslandschap, de invoering van de Bachelor-Masterstructuur (BAMA) en vooral de accreditatie. Dat laatste is het internationale 'keurmerk' dat opleidingen moeten behalen, willen ze in binnen- en buitenland meetellen", verduidelijken Josse Van Steenberge en Georges Goffin.

De nieuwe structuur is dus deels opgelegd, deels ingegeven door een logische en rationele herschikking van de opleidingen aan de universiteiten en hogescholen. Die associatiestructuur is trouwens in heel Vlaanderen van toepassing. Maar wat Antwerpen speciaal maakt is dat de hele operatie een schoolvoorbeeld (what's in a name) is op diverse vlakken.

Josse Van Steenberge: "De Antwerpse Associatie is een pluralistische organisatie waarin zowel privaat- en publiekrechtelijke als confessionele en pluralistische instellingen nauw samenwerken. En we deden dat reeds op een moment dat zulks nog niet verplicht was. Daarenboven werken we in Antwerpen via een consensusmodel. Alle partners zijn evenwaardig en hebben binnen de associatie een vetorecht. Dus alle partners moeten het met alle beslissingen eens zijn. Dat maakt het beslissingsproces soms wat moeilijker, maar eens de beslissing is genomen weet je dat ze een breed draagvlak heeft."

Volwaardige partners

Momenteel telt de Antwerpse associatie ruim 25.000 studenten in de basisopleidingen. Een studentenpopulatie om u tegen te zeggen. Maar in vergelijking met pakweg de associaties rond de universiteiten van Gent of Leuven kan je Antwerpen veeleer als een middelgrote associatie beschouwen.

"In Antwerpen werken we via een consensusmodel. Alle partners zijn evenwaardig en hebben binnen de associatie een vetorecht. Zo heeft elke beslissing een breed draagvlak."

"Maar dat wil niet zeggen dat we niet als een volwaardige partner beschouwd willen worden. Ook financieel", stelt Josse Van Steenberge. "Het is duidelijk dat we daarbij ook vragende partij zijn om alle hogeschoolstudenten die via onze associatiefaculteiten op de unief terechtkomen, als uniefstudenten te financieren. Want dat is nu niet het geval. Wat het voor ons niet makkelijk maakt om het financiële plaatje rond te krijgen." Temeer omdat de AUHA met grootse plannen rondloopt.

Kunst en Haven

Antwerpen is uiteraard ook gekend om de haven en het industriële weefsel rond de stad. En het bedrijfsleven kampt momenteel met een behoorlijk tekort aan ingenieurs en technologisch geschoolden. Daar wil de AUHA remedie voor aanbieden.

AUHA"Wij brengen de opleidingen industrieel ingenieur, die momenteel worden aangeboden door zowel de Karel de Grote-Hogeschool als de Hogeschool Antwerpen, samen in een nieuwe faculteit Industriële Wetenschappen", weet Josse Van Steenberge. "Dit moet gepaard gaan met het opnieuw aantrekkelijk maken van deze opleiding, ook voor meisjes. Anders komen onze bedrijven in de problemen. Van alle diploma's die in Vlaanderen worden afgeleverd, situeert zich ongeveer 20% in de opleidingen wiskunde, wetenschappen en technologie. Vlaanderen - en ook België - bengelt daarmee aan de staart van het Europese peloton. In bijvoorbeeld Ierland (34,5%) of Zweden (30,6%) ligt de interesse voor wetenschappen veel hoger."

Ook wil de AUHA snel werk maken van een volledige integratie van alle Antwerpse kunstopleidingen (Academie, Sint-Lucas en Conservatorium) in een faculteit 'Kunsten'.

"Maar het moet meer worden dan dat. Deze richting moet uitgroeien tot een volwaardige Faculty of Arts waarin alle hogere kunstopleidingen een plaats krijgen. Drama, mode, muziek, beeldende kunsten ... noem maar op", aldus Georges Goffin. "Antwerpen heeft op cultureel en artistiek vlak nu al heel wat te bieden. Onze Faculty of Arts moet daar de spreekwoordelijke kers op de taart bij worden en het beeld van Antwerpen als Belgisch artistiek centrum bevestigen en versterken."

Uitdagingen

"De muren in het Europese onderwijslandschap werden gesloopt, wij zijn bezig met de grenzen in het Antwerps hoger onderwijslandschap te laten vervagen. Maar daarmee is het werk nog niet af. Er wachten nog grote uitdagingen", blikt Josse Van Steenberge vooruit. Zo zal de associatie waakzaam moeten blijven dat de nieuwe mogelijkheden die ontstaan voor iedereen toegankelijk blijven. Ook voor die studenten met minder fortuinlijke ouders.

"Het voortzetten van dat democratiseringsproces is één van de grootste uitdagingen voor de komende jaren", stelt Georges Goffin. "Samen met het garanderen van de instroom van nieuwe studenten. Ook dat is een absolute prioriteit. Ten eerste via de flexibilisering van het hoger onderwijs. Want de BaMa-hervorming gaat ook uit van het principe van permanente scholing. Ook voor diegenen die reeds hoger onderwijs hebben genoten. Een tweede instroom moet uit de andertalige gemeenschap van Antwerpen komen."

Josse Van Steenberge verduidelijkt: "Als je de demografische situatie in Antwerpen bestudeert, merk je dat bijna de helft van de 6 tot 12- jarigen het Nederlands niet hanteert als voertaal in familiale kring. Dat kan binnen pakweg zes jaar, als deze groep aan de poorten van de hogescholen of universiteiten staat, grote problemen opleveren. Ook daar ligt een grote uitdaging."

Mogelijk bent u ook geïnteresseerd in volgende artikels: