Maarten Matienko
Automobilistenvereniging VTB-VAB

Moeten we inderdaad definitief overstappen van absolute naar variabele snelheden?

Maarten Matienko: "Variabilisering van de maximumsnelheid mag zeker geen lineaire maatregel worden. De aanpassing van de snelheid aan de omstandigheden moet op een behoedzame manier gebeuren en een duidelijk doel voor ogen hebben. Wil ze effectief zijn, dan moet de variabele snelheid goed gesignaleerd en gecontroleerd worden. In de praktijk leidt dit veelal tot een snelheidsbeperking, omwille van vlotte doorstroming, waarschuwingsfunctie voor een obstakel, weeromstandigheden of om zwakke weggebruikers te beschermen (bv. via een tijdelijke zone 30 in schoolomgevingen). In onze buurlanden is een belangrijk deel van het autosnelwegennet uitgerust met variabele signalisatieborden en toepassingen van variabele snelheden zijn er dan ook legio. België heeft inzake variabilisering met het blokrijden op de E40 richting kust, een jarenlange, positieve ervaring. Enkel gebeurt het hier niet via variabele signalisatie, maar door een zeer arbeidsintensief systeem van gemotoriseerde politieteams. Dergelijke aanpak staat een uitbreiding in de weg."

Gaan we met dergelijke systemen niet de chaos creëren? Is de verkeersveiligheid er mee gebaat dat op een autosnelweg de snelheid van uur tot uur kan wijzigen? Bovendien, is het in de praktijk afdwingbaar?

Maarten Matienko: "De grootste veiligheidsrisico's op de autosnelweg zijn de snelheidsverschillen tussen een auto, motor, bus en vrachtwagen en de inhaalmanoeuvres en weefbewegingen bij het in- en uitvoegen. Veiligheid en doorstroming zijn erbij gebaat om op drukke momenten deze risico's te beperken. Dit kan het gemakkelijkst door een homogene verkeersstroom te creëren waarbij de snelheidsverschillen nivelleren en daarmee ook de stimulans om in te halen wegvalt. Vanuit een mobiliteitsstandpunt heeft een verkeersstroom aan 90 km/u nog extra voordelen: de capaciteit van de weg wordt optimaal gebruikt en de kans op harmonicafiles wordt laag. Er ontstaat dus gestructureerde orde. Voorwaarde is dat iedere bestuurder zich aan de regels van snelheid en volgafstand houdt. Pijnpunt blijft de afdwingbaarheid en dus de noodzakelijke controle op het rijgedrag van de weggebruikers."

Indien je de consequentie doortrekt, kan er dan bij ideale omstandigheden ook afgeweken worden van de gekende bovengrenzen? Bijvoorbeeld 's nachts?

Maarten Matienko: "Theoretisch klopt het dat een variabel snelheidsbeleid zich niet hoeft te beperken tot snelheidsbeperkingen. De praktijk wijst echter uit dat veiligheid en milieu niet gebaat zijn met een verhoging van de maximum snelheidsgrens op autosnelwegen. Zo heeft onderzoek van VAB en de VUB duidelijk uitgewezen dat onze rijprestaties 's nachts slechter worden. We zijn minder alert, maken meer stuurfouten, lopen het risico even weg te dommelen achter het stuur. Zelfs ervaren chauffeurs zijn zich vaak niet bewust van hun zwakke rijprestaties tijdens de nacht. Op secundaire wegen kan in de gepaste omstandigheden dan wel weer gedacht worden aan het doorbreken van de huidige bovengrens."

Kan dit instrument meer ingezet worden in de strijd tegen de files? En bij uitbreiding in het bedwingen van de schadelijke uitstoot van CO² en of fijn stof?

Maarten Matienko: "De uitstoot van een wagen neemt proportioneel sterk toe bij snelheden beneden de 40 km/u en boven de 120 km/u. Toch zal een variabel snelheidsbord op zich nooit voldoende zijn. Een controlebeleid moet de navolging ervan afdwingen, een continue evaluatie moet de doeltreffendheid meten en de toepassing ervan legitimeren. Niet te onderschatten is de noodzaak aan een draagvlak bij de weggebruikers. Het mobiliteitseffect zoals het vermijden van files is vaak concreet ervaarbaar, maar het milieuvoordeel is voor bestuurders minder tastbaar en is daarmee minder gemakkelijker afdwingbaar. Temeer dat we ons bewust moeten blijven dat het als een algemene regel niet geschikt is. De situatie en de verkeersafwikkeling ter plaatse zijn criteria die bepalen of een variabele snelheid voordeel biedt."