Een andere grootvader, die van Jacky zelf, maakte deel uit van een ploeg Elzassers, die in de jaren twintig naar het Noord-Antwerpse Kapellen trok. De groep hielp er een fabriek voor brillenglazen starten. Zijn zoon nam in 1930 de aandelen van het bedrijf over en bouwde het uit tot een van de marktleiders.

Met de paplepel ingegeven

Iedere Kapellenaar herinnert zich nog het 'glazen kot', waar nu de Promenade is gehuisvest. De naam 'glazen kot' dekt de lading niet, want het bedrijf produceerde nooit glas, wel brillenglazen en lenzen. Jacky Buchmann stond op zijn beurt garant voor de internationalisering van wat nu holding Buchmann Optical Holding (BOH) heet. Deze internationalisering gebeurde onder meer door de overname van het Franse bedrijf Briot, dat zich toelegt op de productie van allerlei apparatuur voor opticiens. Briot werd meteen de belangrijkste dochter van BOH.

"We stonden op dat moment sterk op de internationale markt. Maar, het was een kwestie van overnemen of overgenomen worden. Het werd het laatste, want we verwierven een meerderheid van de aandelen van het Israelische Pro-Laser Ltd", zegt ons Jacky Buchmann. Enkele jaren geleden verkocht Buchmann de distributiepoot van het bedrijf aan het Japanse Hoya. Wie denkt dat de Kapellenaar het vanaf dan rustiger aan zou doen, heeft het grondig mis.

"Ik ben nog steeds CEO van het bedrijf. Als je weet dat we vestigingen hebben in 17 landen, spreekt het voor zich dat je niet kan stilzitten. Het is nodig om de bedrijven geregeld te bezoeken en om als het nodig is problemen te helpen oplossen." Internationaliseren kreeg Jacky Buchmann bij wijze van spreken met de paplepel ingegeven. "Mijn vader was Duitser van geboorte, maar werd later Fransman.

Ikzelf ben als Fransman geboren, maar ben nu Belg. Dat maakt van mij een geboren Europeaan."

Beloven is doen

Op de vraag of het evident is dat een bedrijfsleider de stap zet naar de actieve politiek, schudt hij het hoofd. "Niet dat je een bedrijf leidt en werk verschaft is van belang, wel dat je volop actief bent in het verenigingsleven. Als jonge kerel zette ik me vooral in voor het voetbal en de scouts van Kapellen. Zowel de toenmalige CVP als de PVV klopten bij ons thuis aan met de vraag lid te worden. Het duurde nog een hele tijd voor ik uiteindelijk een beslissing nam en de stap zette naar de liberale familie. Meteen trad ik ook toe tot het Kapelse partijbestuur. In 1970 deed ik voor de eerste keer mee aan de gemeenteraadsverkiezingen. Ik stond op de tweede plaats en haalde meteen meer stemmen dan de lijsttrekker. Het mocht allemaal niet helpen, de PVV haalde toen slechts 11 procent", herinnert hij zich. Het was de tijd van zwart-wit foto's, namen kalken op straat en voor de Kapelse PVV het begin van twaalf lange jaren oppositie. "We moesten ons herprofileren en beter organiseren. Ik weet dat ik een 'streber' ben, en daarom wilde ik van dat kleine Kapelse 'partijke', een grote partij maken. Als jonge militant zag ik onmiddellijk het nut in van sociaal dienstbetoon. Ik ging echt 'den boer op'. Het was absoluut nodig om zo dicht mogelijk bij de mensen te komen, te luisteren naar hen en naar hun problemen. In de regio ging ik op zoek naar lokalen waar mensen mij konden vinden. Vrij vlug beschikte ik over zestien adressen voor sociaal dienstbetoon in heel de regio. Dat waren meestal cafés, van Brecht tot Kapellen, van Hoevenen tot Sint-Job. Nu is de term 'dienstbetoon' politiek geladen, maar toen zeker niet. Veel mensen hadden problemen met de stroeve administratie van ministeries of andere besturen. Het was aan ons om hen hierbij te helpen", zegt Jacky Buchmann. Elke maandag bezocht hij vier cafés, zodat hij op één maand tijd overal was geweest In korte tijd kreeg hij dan ook tientallen mensen over de vloer. Een secretaresse bewees haar onmisbare diensten.

"Mijn vader was een geboren Duitser, maar werd later Fransman. Ikzelf ben als Fransman geboren, maar ben nu Belg. Dat maakt van mij een geboren Europeaan."

De meest gestelde vragen op de zitdagen van toen zijn nu helemaal achterhaald. "Er kwamen toen veel vragen over legerdienst, over pensioenen en het onderwijs. Onze medewerkers hielden verschillende soorten klassementen bij, zodat we dikwijls vlugger dan de ministeries konden zien wie in de regio het geschikte diploma had voor een vacature. Eén belangrijke zaak hield ik me altijd voor: beloof nooit iets wanneer je niet voor de volle honderd procent zeker bent dat je die belofte kan waarmaken. Beloof dus enkel haalbare zaken, anders kan je beter zwijgen. Een mooi voorbeeld hiervan is de tunnel onder de spoorweg. Dertig jaar geleden was er al sprake van dit project, dat ik steeds verdedigde. Nooit zei ik echter dat de tunnel er zou komen tegen een bepaalde datum. Nu ligt hij er, en dat is voor een groot deel te danken aan Dirk Van Mechelen. Hij is als minister de 'right man on the right place'. Dat de tunnel er precies nu komt, is moeilijk toeval te noemen. Als je geen gewicht in de schaal kan leggen, kan je niet wegen", zegt Jacky Buchmann.

Bals

Jacky Buchmann gaat er prat op dat hij dicht bij de mensen staat, ook al zijn er anderen die hem eerder als 'streng' bestempelen. Een manier om dicht bij de mensen te komen, is samen met hen feesten. De PVV was de eerste partij in de ruime regio, die jaarlijks een traditioneel 'bal' gaf. "Leuke tijden. Helemaal in het begin begon zo'n dansavond rond acht uur 's avonds en tegen middernacht kon je de boel al dichtdoen. Nu mag je blij zijn dat er rond middernacht al ambiance is op de dansvloer, maar de bals nu lopen wel uit tot de vroege uurtjes", weet Jacky Buchmann als geen ander. De namen die achter het woord 'bal' komen, zijn mee geëvolueerd met de tijd. Er waren de bals van Jacky Buchmann, dan die van Jacky Buchmann en Dirk Van Mechelen en sedert enkele jaren die van Dirk Van Mechelen alleen. De opbrengst van de bals ging en gaat nog altijd naar een goed doel.

'Welkom Kapellenaars'

"Eén zaak hield ik me altijd voor: beloof nooit iets wat je niet kan waarmaken. Beloof enkel haalbare zaken, anders kan je beter zwijgen."

Ondertussen groeide de PVV Kapellen uit tot een grote partij. Begin jaren '70 telde de liberale partij in Kapellen nog geen honderd leden, nu zijn het er ruim 700. Het lange werken aan de basis resulteerde in 1982 tot bestuursverantwoordelijkheid. Het jaar voordien was Jacky Buchmann minister van Huisvesting geworden in de allereerste Vlaamse regering van Gaston Geens. Het is in die periode dat de gemeente Kapellen plots aangroeide met ongeveer 8.000 zielen. Op 1 januari 1977 gebeurde in ons land de grote fusie van de gemeenten. Op 31 december 1976 telden we nog 2.359 gemeenten. Eén dag later waren er dat nog slechts 596. Door het specifieke karakter van Antwerpen, trad de fusiewet van '75 in Antwerpen pas in werking in januari 1983. Wanneer Jacky het heeft over de plotse aangroei van Kapellen, glunderen zijn ogen en zie je dat hij hieraan nog steeds plezier beleeft.

"Het was een eigenaardige situatie. Wijken als Hoogboom, De Sterre, Zilverenhoek en de buurt van de Fortsteenweg waren tot dan grondgebied Ekeren. Bijna alle inwoners richtten zich tot Kapellen als leefgemeente, maar moesten voor alle administratie naar Ekeren. Eigenlijk hoorden die wijken bij Kapellen en dat vonden de mensen zelf ook. Na flink wat getouwtrek en gelobby, keurde de ministerraad het voorstel om die wijken over te hevelen van Ekeren naar Kapellen uiteindelijk goed", vertelt Jacky.

"We hadden alles minutieus voorbereid. Om alle onduidelijkheid te vermijden, zochten we voor het nieuwe Kapellen naar natuurlijke grenzen. Op enkele plaatsen na, lukte dat. Ik was dan ook opgetogen op het moment dat de ministerraad het voorstel om de wijken aan Kapellen te koppelen goedkeurde. Enkele momenten later was het gemeentebestuur van Kapellen op de hoogte gebracht. Daar lagen felicitatietelegrams klaar voor alle nieuwe inwoners. 'Welkom in Kapellen vanaf 1 januari 1983' stond er op te lezen."

Erik Vandewalle

'Jumping Kapellen begon met weddenschap'

Jacky Buchmann is al jaar en dag een fervent sportliefhebber. Als drijvende kracht achter 'Jumping Kapellen' vormde hij zijn thuisgemeente om tot het onbetwiste epicentrum van de Belgische paardensport.

Sinds enkele jaren immers vindt het nationaal kampioenschap seniores telkens weer plaats aan de Parijseweg in Kapellen. "Feitelijk is heel het Jumpingverhaal begonnen met een weddenschap. René Van Paesschen had in Kapellen al een paar keer een jumping georganiseerd en aan de toog in Bavikhove, tijdens een nationaal kampioenschap, kloeg René erover dat je de mensen van Kapellen niet kon warm maken voor een jumping. Ik heb hem tegengesproken, van het een kwam het ander en we wedden er een bak champagne op.

Toen we van start gingen in Kapellen, was het van de eerste keer 'prijs'. Onze formule? Simpel: ook de 'gewone man' moet zijn weg kunnen vinden naar een jumpingtornooi. Dit kan alleen door de inkom laag te houden, tal van randanimatie te voorzien, kortom, door een plezante sfeer te creëren.

"Paardensport wordt vaak afgeschilderd als een elitaire sport. Compleet ten onrechte! Paardrijden is immens populair in Vlaanderen, én betaalbaar. Een doorsnee paard kost niet meer dan een gesofisticeerde fiets. Bewijs daarvan: het groeiende aantal leden dat zich aansluit bij de Belgische Ruitersport Federatie. Sinds ik voorzitter werd van de KBRSF, steeg het ledenbestand spectaculair van 2.000 naar 46.000 leden. Veel volkser kan een sport niet zijn. Dat er weleens een elitair randje aan vasthangt, is logisch. Dat heb je bij élke sport die op topniveau beoefend wordt."

Toonaangevend land

Eerst als parlementair, en later als hoofd van de Belgische Ruitersport Federatie, tekende Buchmann sinds 1976 elke keer present op de Olympische Spelen. Hij was er dus bij toen de Belgische ruiterploeg brons pakte op de Spelen van Montréal. "Daarna zijn we nog een paar keer erg dicht bij het podium geweest, maar het was telkens nét niet. Het onderstreept wel dat België een toonaangevend land is de paardensport. In de toekomst moeten we ons hier nog meer op gaan toeleggen. Diepgaand specialiseren, zoals Nederland dat doet in het schaatsen en hockey, of Hongarije in het waterpolo."

Buchmann heeft ook een grote boon voor het voetbal. Begin jaren '80 prijkte zijn bekende bedrijfslogo – een opvallende bril - op de paarse shirts van toenmalig eersteklasser Beerschot. "Sponsoring was toen nog betrekkelijk goedkoop. Ik stelde wel vast dat de naambekendheid met een ruk de hoogte inging." In eigen gemeente stuwde hij Royal Cappellen FC vanuit het bestuur mee van de provinciale reeksen naar tweede nationale. De jongste jaren draait RCFC mee in de top van derde klasse. "Een ideale reeks voor Kapellen: we doen elk jaar mee voor de prijzen, en het blijft gezellig. Dit seizoen vieren we trouwens het 100-jarig bestaan van de club. Daar willen we toch iets speciaal van maken."

Tom Van Caelenberge

Een grote passie voor hedendaagse kunst

Jacky Buchmann is niet alleen een gedreven politicus en een bezige bij op sportief vlak, hij is ook, en niet in het minst, een gepassioneerd liefhebber en verzamelaar van hedendaagse kunst.

Vanwaar uw passie specifiek voor hedendaagse kunst?

Jacky Buchmann: "Ik denk dat de louter figuratieve kunst achterhaald is door de fotografie. Als je houdt van een landschap met een boompje, een beekje en een grazend koetje, kan je er beter een foto van nemen.

"Hedendaagse kunstenaars hebben dat ingezien en ze trachten nu hun boodschap op een heel andere manier over te brengen. Dat wil niet zeggen dat ik geen waardering heb voor Rubens of andere oude meesters. Integendeel, samen met mijn bloedbroeder in de kunst, Leo De Backer, kan ik dagenlang rondlopen in musea. Leo weet immers veel meer van kunst af dan ik. Ik beschouw me veeleer als een amateur."

Maar je bent er toch in geslaagd een mooie collectie uit te bouwen, niet?

Jacky Buchmann: "Dat is stilaan gegroeid, aanvankelijk kocht ik vooral litho's. Dat blijft betaalbaar. Ik vond, net als elke zakenman waarschijnlijk, dat ik het publiek iets moest kunnen tonen. Alleen, de producten die ik fabriceerde, lenzen, waren niet echt geschikt om er een showroom mee te vullen. Daarom heb ik op een bepaald moment gedacht een galerij in te richten met een wisselende tentoonstelling. Zo'n zesmaal per jaar veranderden we de tentoonstelling en hielden we een vernissage. Ik zal niet verhelen dat die vernissage vaak ook een electoraal bijeffect had.

"Ik heb aan de kunstenaars nooit een commissie gevraagd op de verkochte werken, maar ik sprak met hen wel af dat ik een werk mocht aankopen tegen een speciale vriendenprijs, en zo is mijn collectie stilaan gegroeid. Ook al omdat ik het niet over mijn hart kan krijgen om iets dat ik ooit aangekocht heb weg te doen."

En vandaag?

Jacky Buchmann: "Af en toe kan je op een veiling een koopje doen. Zo heb ik ooit een Vassarely op de kop kunnen tikken, en anderzijds heb je uiteraard de kunstgalerijen. Knokke is een prachtstad voor wie van hedendaagse kunst houdt. In het weekend ga ik dan ook geregeld de galerijen langs en af en toe vind ik daar weer iets dat me aanspreekt.

"Ik zie mezelf trouwens absoluut niet als een kunstverzamelaar. Ik koop dingen omdat ik ze mooi vind, niet omdat ik denk dat ze in de toekomst meer gaan opbrengen. Er zitten 'grote namen' bij, maar dat is voor mij niet belangrijk."

Naar welke kunstenaars gaat je persoonlijke voorkeur uit?

Jacky Buchmann: "Het mooiste schilderij dat ik in bezit heb is een Alechinksy, een Franstalige Belg die o.m. deel uitmaakte van de Cobragroep, en ik houd ook erg veel van het schilderij dat ik kocht van Guy Van Bossche, iemand die werkt op een manier die aanleunt bij Luc Tuymans, de 'grote naam' van het moment.

"Maar eigenlijk houd ik van al die werken en soms besluit ik om een en ander dat nu noodgedwongen weggestoken zit op zolder van onder het stof te halen en een mooi plaatsje te geven. Dan kan ik enkele dagen bezig zijn met doeken te hangen en te verhangen. Isabelle is dan gewoonlijk niet te spreken over de rommel die dat allemaal met zich meebrengt, maar gelukkig kan ze zich achteraf neerleggen bij het resultaat."

Ludo Joosen