Tweespraak: Digitale kanalen - publiek of privaat?

Nu de Vlaamse regering zich buigt over een nieuwe beheersoverkomst voor de VRT, is ook het debat losgebarsten over de rol van de openbare omroep in het veranderende medialandschap. De digitale revolutie in televisieland opent een brede waaier aan mogelijkheden. Het wordt nu meer dan ooit mogelijk om doelgroep- of themakanalen op de televisiekijker los te laten. Maar wie zal dat betalen: de Vlaamse belastingbetaler of de vrije markt? Tony Mary gooide een jaar geleden de knuppel in het hoenderhok met zijn vraag naar acht digitale themakanalen voor de VRT en een bijkomende enveloppe van 180 miljoen euro. VMMa-topman Christian Van Thillo van zijn kant ziet meer heil in een openbare aanbesteding en subsidies voor privé-omroepen.

Tony Mary
Gedelegeerd bestuurder VRT

Tony Mary

Zijn digitale themakanalen een opdracht voor de openbare omroep, voor privé-omroepen, of voor beide?

Tony Mary: "Digitale themakanalen zijn een integraal deel van het nieuwe audiovisuele landschap. De evolutie van de technologie maakt het mogelijk om letterlijk duizenden kanalen ter beschikking te stellen. Wat men ook doet, in het digitale medialandschap zal deze fragmentering plaats hebben. Deze themakanalen zullen hoofdzakelijk Angelsaksisch, meerbepaald Amerikaans zijn. Daar moet een onafhankelijk publiek en Vlaams aanbod tegenover staan.

De mediadecreten geven de VRT in vijf domeinen een specifieke openbare opdracht: cultuur, nieuws en informatie, educatie, sport en Vlaamse identiteit. Voor deze vijf domeinen is een thematisch openbaar aanbod in de nieuwe media onontbeerlijk. Ze behoren immers tot de kern van de opdracht van de openbare omroep. Belangrijk is dat de VRT een driesporenbeleid wil uitrollen, waarvan de eerste twee sporen op de algemene netten worden gebracht en het derde spoor een thematisch aanbod vormt. Niet elk thematisch aanbod betekent dat er een digitaal tv-kanaal aan verbonden is.

Het is een én-én-verhaal: zonder algemene netten zullen de thematische netten onvoldoende aantrekkingskracht kennen, zonder de thematische netten kan de VRT niet aan alle mediabehoeften in de vijf domeinen van de openbare omroep voldoen en een breed bereik bij alle Vlamingen garanderen. Themakanalen zijn dus een opdracht voor de openbare omroep. Privé-omroepen zullen omwille van commerciële redenen mee moeten doen, weliswaar met een andere inhoud."

Moeten digitale themakanalen kosteloos aangeboden worden?

Tony Mary: "De lineaire themakanalen van de openbare omroep moeten gratis ter beschikking gesteld worden van de Vlaamse mediagebruiker. Ze behoren immers tot de openbare opdracht van de VRT."

In welke mate zal digitale televisie het komende decennium het kijkgedrag van de Vlaming veranderen?

Tony Mary: "De evoluties in het medialandschap, de technologische evoluties en de evoluties in de behoeften van de mediagebruiker, leiden ertoe dat het kijkgedrag van de Vlaming ingrijpend zal wijzigen. Uit VRT-onderzoek blijkt dat radio en tv belangrijke media in de toekomst blijven, maar dat zij voortaan hun plaats zullen moeten delen met nieuwe media. Radio en tv zijn minder geschikt in vergelijking met nieuwe media voor het invullen van de individuele mediabehoeften zoals kennis verwerven of zich onderscheiden. Nieuwe media bereiken bovendien op een veel directere manier het publiek.

De mediagebruiker zal geconfronteerd worden met een veel groter aantal tv-kanalen dan momenteel het geval is. Hij zal meer controle kunnen krijgen over de samenstelling van de programma’s. Aanbodop- aanvraag vult nu al voor de digitale tv-kijkers een belangrijke comfortbehoefte in. De mediagebruiker wordt via digitale tv uitgenodigd om tijdens het tv-kijken interactieve toepassingen te gebruiken, achtergrondinformatie op te vragen of in contact te komen met andere mediagebruikers. Zowel op de algemene als op de themanetten.

Het publiek speelt een steeds actievere rol. Ze zorgen bovendien zelf voor input, op verschillende niveaus en met wisselende intensiteit. Gaande van televoting tot opiniëring via blogs en forums. De mediaomgeving is dus gewijzigd en de Vlaming wil media anders beleven: diverser, intensiever en interactiever. De mediagebruiker zal media op een totaal andere manier beleven. Hij zal zelf beslissen waar, wanneer en hoe hij iets bekijkt of beluistert. Het gebruikerscomfort neemt hierdoor toe. De gebruiker beschikt over de mogelijkheid om bepaalde items of programma’s op aanvraag te consumeren, denk maar aan Net Gemist, Het Archief, podcasting, ...

Het marktaandeel van de algemene netten zal afnemen, omdat er nu eenmaal naar meer netten kan gekeken worden. De VRT wil een onafhankelijk en sterk Vlaams aanbod brengen en de mediagebruiker via zijn netten gidsen naar het andere interessante media-aanbod."

Christian Van Thillo
Gedelegeerd bestuurder 'De Persgroep'
Topman VMMa (VTM, KanaalTwee, ...)

Christian Van Thillo

Zijn digitale themakanalen een opdracht voor de openbare omroep, voor privé-omroepen, of voor beide?

Christian Van Thillo: "Rond digitale televisie en de mogelijkheden ervan is een grote begripsverwarring ontstaan. Wat is immers een digitaal themakanaal en wat is het verschil met de themakanalen die we nu al kunnen bekijken? In de analoge wereld die de meesten onder ons vandaag nog kennen, krijgen we een brede waaier van een 25-tal kanalen, waaronder een aantal thematische zenders zoals Kanaal Z, JIM en Vitaya. Samen met de algemene zenders maken deze zenders deel uit van een analoog kabelaanbod dat aan een vaste jaarlijkse prijs verkocht wordt. Die zenders hebben het moeilijk om rendabel te zijn omdat ze enkel gefinancierd worden door reclame.

Digitale televisie biedt twee belangrijke nieuwe mogelijkheden: het zenderaanbod kan fors uitgebreid worden en talloze interactieve toepassingen worden mogelijk. Themakanalen kunnen ofwel opgenomen worden in het basispakket waarvoor een vaste prijs betaald wordt, ofwel een optie zijn waarop de kijker zich abonneert en een meerprijs betaalt.

Dat laatste maakt het mogelijk voor televisiemakers om themakanalen te ontwikkelen die rendabel kunnen zijn op basis van inkomsten van de kijker via abonnementsgelden, mogelijk nog aangevuld met reclame-inkomsten. Deze nieuwe evolutie zal ertoe leiden dat er vele nieuwe privé-initiatieven ontwikkeld worden. Zo zal Alfacam binnenkort een cultuurkanaal lanceren, wat in de analoge wereld economisch onhaalbaar zou zijn. Ook de VMMa broedt op verschillende projecten.

In die zin heeft de openbare omroep enkel maar een rol te spelen wanneer zou blijken dat voor bepaalde themazenders een maatschappelijke behoefte zou bestaan die door de private sector niet wordt ingevuld. En dan nog moet de overheid zich de vraag stellen of een dergelijk kanaal wel door de VRT moet ontwikkeld worden, dan wel door de private sector door middel van een subsidie."

Moeten digitale themakanalen kosteloos aangeboden worden?

Christian Van Thillo: "Het zijn de distributeurs Telenet en Belgacom die zullen beslissen welke kanalen in het basispakket zullen aangeboden en welke apart aangeboden zullen worden voor een meerprijs. In elk geval zijn kanalen nooit gratis voor de kijker. Ofwel zitten ze in het basispakket waarvoor een abonnement betaald wordt door iedereen, ofwel worden ze apart aangeboden tegen een meerprijs die enkel betaald zal worden door de geďnteresseerde kijker. Indien ze door de VRT zouden worden gemaakt, dan betaalt de hele Vlaamse gemeenschap sowieso via de overheidsdotatie. De supplementaire subsidies die de VRT-top vraagt voor de ontwikkeling van digitale themakanalen ligt veel hoger dan de kostprijs in de private sector. Deze opdracht toevertrouwen aan de VRT is dan ook veruit de duurste oplossing voor de gemeenschap."

In welke mate zal digitale televisie het komende decennium het kijkgedrag van de Vlaming veranderen?

Christian Van Thillo: "Digitale televisie zal zonder twijfel ons kijkgedrag veranderen. We zullen een veel ruimere keuze krijgen dan vandaag. Bovenop het basispakket van een 45-tal kanalen, waarop we allemaal geabonneerd zullen zijn, zullen we nog een bijkomend menu kunnen samenstellen van andere kanalen waarop we ons willen abonneren tegen een meerprijs. Tenslotte zullen we gebruik maken van een waaier aan interactieve diensten zoals video-op-aanvraag, digitaal opnemen, pay-per-view, enz.

Dat alles neemt niet weg dat de bestaande grote zenders zeer belangrijk zullen blijven. Televisie zal ook in de toekomst overwegend in gezinsverband bekeken worden en de zenders die daar het best op inspelen, zullen het grootste deel van het kijkgedrag blijven bepalen."

Mogelijk bent u ook geďnteresseerd in volgende artikels: